كوكتوعاي: كوركەم تابيعاتىمەن ساياحاتشىلاردى باۋرادى

    بارشا تەگىس قىزى، جاڭ حايفىڭ، يان شياۋجۋان

    قوڭىر كۇز، كوكتوعاي مەملەكەتتىك گەولوگيا باقشاسىنىڭ كوركەم كورىنىسى ساياحاتشىلاردى وزىنە بىردەن باۋرادى. التىن سارى تۇسكە ورانعان اققايىڭ ورمانى باياۋ تەربەلەدى، ەرتىس وزەنى كورىنىس رايونىن جارىپ، شىمىرلاي اعىپ جاتىر. مۇنداي تاماشا كورىنىس توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنان كەلگەن ساياحاتشىلاردى وزىنە ءتانتى ەتتى. بۇل كورىنىستى كوكتوعاي كورىنىس رايونىنان عانا ەمەس، كوكتوعاي اۋدان قالاشىعىنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن كەزىكتىرۋگە بولادى.

    كوكتوعاي شينجياڭداعى كەن كاسىبىن نەگىز ەتكەن ايگىلى اۋدان، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋداي جاڭا وبرازىمەن جۇرت نازارىن قالاي اۋدارىپ وتىر؟

    1

    29 – قىركۇيەكتە كوكتوعاي اۋداندىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەكەمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى يۇي گۇيليڭ تىلشىلەرگە سۇحبات بەردى. ول: كوكتوعاي اۋدانى ەلىمىزگە كەن بايلىعىمەن اتى شىققان. سوڭعى جىلدارى باياندى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى تياناق ەتىپ، كەن اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ اراسىندا قايشىلىق تۋىلعان كەزدە، ءارى – ءسارى بولماستان ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى الدىڭعى ورىنعا قويدى.

    كوكتوعاي شىرىمتال كوپ شىعاتىن جەر، ىشكى ولكەدەن كەلگەن كاسىپورىندار بۇل ارادان شىرىمتال مانەرلەۋ زاۆودىن قۇرۋدى ويلاستىردى، بۇدان اۋدان قازىناسىنا جىلىنا 10 نەشە ميلليون يۋان كىرىس كىرەدى. تابىسىنا تامسانعانمەن، شىرىمتال مانەرلەۋ توتەنشە لاس كاسىپ، كوكتوعاي اۋدانى بۇل نىساننان باتىل باس تارتتى.

    2015 – جىلى جىل باسىندا جاڭادان شىققان «قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭى» اتقارىلدى، كوكتوعاي اۋدانى اۋدان كولەمىندەگى «لاس زاتتار ءبولىپ شىعاراتىن كاسىپورىنداردى» دەرەۋ رەتتەدى. شينجياڭ قاراتۇڭكە مىس، نيكەل كەنى اۋدانعا پايدا باجى ەڭ كوپ تاپسىراتىن ورىن، الايدا كۇكىرت قوس توتىعىن ولشەمنەن ارتىق ءبولىپ شىعارادى. سونىمەن كاسىپورىن شىعىنمەن ەسەپتەسپەي، 150 ميلليون يۋان قارجى شىعارىپ، كۇكىرتسىزدەندىرۋدىڭ 1 – جانە 2 – كەزەڭدىك نىسانىن اتقارىپ، مەملەكەتتىڭ لاس زاتتاردىڭ ءبولىنىپ شىعارىلۋىن ازايتۋ ولشەمىنە تولىق جەتەدى، قازىر مەملەكەت دارەجەلى جاسىل كەن سىناق ءتۇيىنى ورنىنا اينالدى.

    كوكتوعاي اۋدانىنداعى تاعى ءبىر كولەمدى كەن كاسىپورنى 1 – تامىز بولات – تەمىر كەن كاسىبى شەكتى جاۋاپكەرلىك سەرىكتەستىگى 2015 – جىلى 50 ميلليون يۋان قارجى شىعارىپ، كۇكىرتسىزدەندىرۋ قۇرىلعىسىن جاڭالاپ، كۇكىرت قوس توتىعىنىڭ شىعارىلۋىن جىلىنا 7000 توننادان 1000 نەشە تونناعا ءتۇسىردى.

    ەرتىس وزەنى جاعاسىنان سالىنعان سەمەنت زاۆودىنان شىققان لاس زاتتار جونىندە بۇقارا نەشە دۇركىن شاعىم ايتقان بولاتىن، كوكتوعاي اۋدانى تيانشان سەمەنت شەكتى جاۋاپكەرلىك سەرىكتەستىگىمەن سايكەسىپ، 200 ميلليون يۋان قارجى قوسىپ، سەمەنت زاۆودىن اۋدان قالاشىعىنان 10 نەشە كيلومەتر الىستاعى ونەركاسىپ باقشا رايونىنا كوشىردى.

    كوكتوعاي اۋدانى كولەمدى كەن كاسىپورىندارىن قاتاڭ جونگە سالۋدان سىرت، «ەنەرگيانى كوپ سارىپ ەتەتىن، ورتانى اۋىر لاستايتىن» «شاعىن تەمىر قورىتۋشى» كاسىپورىنداردى بەرتىنگى 2 جىلدا تەگىس جاپتى. سونىمەن بۇرىنعى لاستاۋ قاينارلارى تۇبىرىنەن وڭالىپ، كوك ورمان، ءمولدىر بۇلاق بىرتىندەپ قالپىنا كەلدى.

    بيىل كوكتوعاي اۋدانى تاعى دا 48 ميلليون يۋان قارجى سالىپ، لاس سۋدى ءبىر جايلى ەتۋ زاۆودىن تىڭنان سالىپ، لاس سۋدى ءبىر جايلى ەتۋ كۇندىك قابىلەتى 5000 تەكشە مەتردەن جوعارىلاپ، 10 مىڭ تەكشە مەترگە جەتتى.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى