ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى ارىز - شاعىم اقىسىن قانداي جاعدايدا ۇستىنە الادى

    «اۆتوكولىك قاتىناس شىرعالاڭىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى مىندەتتى ساقتاندىرۋ ەرەجەسىنىڭ» 10 - تارماعىندا «مىندەتتى ساقتاندىرۋ تومەندەگى شىعىن مەن قاراجاتتاردى الدىن الا تولەي تۇرۋعا جاۋاپتى بولمايدى» دەپ بەلگىلەنگەن: (1) زياندالۋشى قاتىناس شىرعالاڭىن قاساقانا تۋدىرۋدان بولعان شىعىن؛ (2) ساقتاندىرىلۋشىنىڭ مال - مۇلكى مەن ساقتاندىرىلعان اۆتوكولىكتەگى مال - مۇلىك زياندالۋدان تۋىنداعان شىعىن؛ (3) ساقتاندىرىلۋشى اۆتوكولىك قاتىناس شىرعالاڭىن تۋدىرعاندا زياندالۋشىنىڭ جۇمىستان قالۋ، تاسىمالدان توقتاۋ، توك، سۋ، گاز توقتاۋ، حات - حابار جەلىلەرى وندىرىستەن توقتاۋ نەمەسە ينتەرنەت ءۇزىلىپ قالۋ، ساندى مالىمەتتەر جوعالىپ كەتۋ، ەلەكتر قىسىمىندا وزگەرىس بولۋ سياقتىلاردان پايدا بولعان زيان، سونىمەن بىرگە زياندالۋشىنىڭ مال - مۇلكى بازار باعاسىنىڭ تولقۋى سەبەپتى باعادا وزگەرىس بولۋ، رەمونتتاعاننان كەيىن باعاسى ءتۇسىپ كەتۋ سياقتى ءتۇرلى قوسىمشا زياندار؛ (4) قاتىناس شىرعالاڭىنان تۋىنداعان تورەلىك ايتۋ اقىسى نەمەسە ارىز - شاعىم اقىسى جانە باسقا دا قاراجاتتار.

    وسى تارماقتاعى بەلگىلەمەلەردەن مىندەتتى ساقتاندىرۋدا ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى قاتىناس شىرعالاڭىنان تۋىنداعان تورەلىك ايتۋ اقىسى نەمەسە ارىز - شاعىم اقىسى جانە باسقا دا قاتىستى قاراجاتتاردى الدىن الا تولەي تۇرۋعا، تولەۋگە جاۋاپتى بولمايتىندىعىن كورە الامىز. ايتسەدە، مىندەتتى ساقتاندىرۋ ارىز - شاعىم اقىسىن ارقالامايدى دەگەن مەن ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى ارىز - شاعىم اقىسىن ارقالامايدى دەگەندى شاتاستىرىپ الۋعا بولمايدى. ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ ارىز - شاعىممەن قاتىسى جونىندە مىناداي بىرنەشە ءتۇرلى احۋالعا قاراۋ كەرەك:

    ءبىرىنشى، شىرعالاڭ تۋىلعاننان كەيىن، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى دەر كەزىندە كىرىسىپ، مىندەتتى ساقتاندىرۋدىڭ تولەم كولەمىنە ساي كەلمەيدى دەپ تولەم تولەۋدەن باس تارتۋدان تۋىنداعان ارىز - شاعىم. بۇل تۇردەگى احۋال 3 تۇرگە بولىنەدى: 1. شىنىندا مىندەتتى ساقتاندىرۋدىڭ تولەم كولەمىنە ساي كەلمەسە، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى ارىز - شاعىم اقىسىن تولەمەۋى كەرەك؛ 2. شىرعالاڭ تۋدىرۋشىنىڭ نەمەسە زياندالۋشىنىڭ بەرگەن قاتىستى زيان سىپاتى تولىق بولماي، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى تولىقتاۋدى ۇقتىرسا دا تولىقتاپ بەرمەي، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى تولەم ءتارتىبى بويىنشا تولەم بەرۋدەن باس تارتقان بولسا، ارىز - شاعىمنىڭ تۋىلۋىندا ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ قاتەلىگى جوق، ارىز - شاعىم اقىسىن تولەمەۋى كەرەك؛ 3. ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ تولەمەۋگە ورىندى سىلتاۋى بولماي، تولەمنەن باس تارتۋىنان ارىز - شاعىم تۋىلسا، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىندە قاتەلىك بولعاندىقتان، قاتىستى ارىز - شاعىم اقىسىن ارقالاۋى كەرەك.

    ەكىنشى، شىرعالاڭ تۋىلعاننان كەيىن، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى دەر كەزىندە كىرىسپەۋ. مۇنداي احۋال 2 ءتۇرلى: 1. شىرعالاڭ تۋدىرۋشى نەمەسە زياندالۋشى ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىنە ۇقتىرسا دا ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى كىرىسپەگەن بولسا، قاتىستى ارىز - شاعىم اقىسىن ارقالاۋى كەرەك؛ 2. ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى ارىز - شاعىم باستالۋدان بۇرىن شىرعالاڭنىڭ تۋىلعاندىعىنان حابارسىز بولسا، ارىز - شاعىمنىڭ تۋىلۋىندا قاتەلىگى جوق بولعاندىقتان، ارىز - شاعىم اقىسىن ارقالاماۋى كەرەك.

    ءۇشىنشى، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ نارازىلىق ارىزدىڭ اقىسىن ارقالاۋى سوتتا جەڭگەن - جەڭىلگەندىگىنە قاراي تۇراقتاندىرىلادى.

    سوندىقتان مىندەتتى ساقتاندىرۋعا قاتىستى داۋ - شار دەلولارىندا ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى ارىز - شاعىم اقىسىن ۇستىنە الا ما، جوق پا دەگەندە، ساقتاندىرۋ سەرىكتەستىگى مەن ارىز - شاعىمنىڭ جارىققا شىعۋىنىڭ قاتىسىنىڭ بار - جوقتىعىنا قاراي وتىرىپ تالداۋ جاساۋ كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى