فينانس قاتەرىنەن ءونىمدى تۇردە ساقتانايىق

    − كەزەكتەگى فينانس قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ جونىندە (2)

    فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ، اسىرەسە، جۇيەلىك فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ − فينانس قىزمەتىنىڭ ءتۇبىرلى مىندەتى ءارى فينانس قىزمەتىنىڭ ماڭگىلىك تاقىرىبى. كەزەكتەگى فينانس قىزمەتىن جاقسى ىستەۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جالپى جاعدايى مەن ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ جالپى جاعدايىنا نازار اۋدارىپ، فينانس قاتەرىنەن ىرىقتى تۇردە ساقتانۋدى جانە ونى باسەيتۋدى ءتىپتى ماڭىزدى ورىنعا قويىپ، جاعدايعا ءدال تۇجىرىم جاساپ، جاپپاي كەشەندى شارالار قولدانىپ، ەلىمىزدىڭ فينانس ىستەرىنىڭ حاۋىپسىز، ءونىمدى، ورنىقتى تۇردە ءجۇرىلۋىن قامتاماسىز ەتىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىنا ءتيىمدى شارت - جاعداي ازىرلەۋ كەرەك.

    پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، ورتالىق فينانس قىزمەتىنە، اسىرەسە، فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ، فينانستىق باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتۋدىڭ ءبىر قاتار شارالارىن قولدانىپ، دامۋ اۋقىمىن يگەردى، سونىڭ ناتيجەسىندە فينانس اينالىمى جالپى العاندا ورنىقتى بولدى، فينانس قاتەرى جالپى العاندا مەڭگەرىلدى. ءبىراق مىنانى دا كورۋىمىز كەرەك: حالىقارادا، ەل ىشىندە ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋ قىسىمى فاكتورىنىڭ جان - جاقتى اسەرىندە، ەلىمىز فينانسىنىڭ دامۋى ءبىرتالاي قاتەر مەن سىن - سايىسقا ءدوپ كەلدى. ەكونوميكا مەن فينانس الدىڭعى كەزەكتەگى ۇلعايۋ مەزگىلىنەن كەيىن، «ەسەپ الۋ» مەزگىلىنە قادام تاستادى: ناقتى ەكونوميكانىڭ قامداۋ - قاجەتسىنۋ تەڭدىگى بۇزىلدى، فينانس كاسىبىىنىڭ ىشكى جاقتاعى تەڭدىگى بۇزىلدى، ەكەۋىنىڭ اينالىسى كەدەرگىگە ۇشىرادى، قۇرىلىمدىق ماسەلەلەر كورنەكتى بولدى؛ ءىشىنارا بازار سۋبيەكتتەرىنىڭ ارەكەتى بوگدەلەنىپ، ءمورالدىق قاتەر كورنەكتى تۇردە ارتتى، ال فينانستىق باقىلاۋ - باسقارۋ ءتۇزىلىس، مەحانيزمى ءالى ۇيلەسە الماي وتىر. ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋى، حالىقارالىق فينانس داعدارىسىنىڭ سىرتقا قاراي كۇشەيۋى جاعدايىندا، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ پەريودتىق، قۇرىلىمدىق، تۇزىلىستىك قايشىلىعى قاباتتاسىپ، بىزگە سانانى سەرگەك ۇستاپ، ەرتە باستان ساقتانۋىمىزدى ەسكەرتتى.

    فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ ءۇشىن، تاۋقىمەت تانىمىن كۇشەيتۋ قاجەت. فينانس توتەنشە ماڭىزدى، سونداي - اق قاتەر وتە وڭاي تۋىلادى. فينانس كاسىبىنىڭ تىزبەگى ۇزىن، بازار ينفورماتسياسى بىركەلكى ەمەس، قۇندى ىسكە اسىرۋدىڭ جولى بۇراڭ، سونداي - اق سىرتقى فاكتورلاردىڭ كەدەرگىسىنە وڭاي ۇشىرايدى، ەكونوميكا پەريودىنىڭ تۇراقتى بولماۋى جانە قوعامدىق مەجەنىڭ تەز وزگەرۋى سياقتى بولجاۋسىز فاكتورلارعا ءدوپ كەلەدى، پايدانىڭ شىرعاسى كۇشتى، قاتىسۋشىنىڭ ءىس - ارەكەتى تەز وزگەرەدى. سونىمەن قاتار فينانس سالاسىنداعى قاتەردىڭ تۇيىندەرى كوپ، اۋماعى كەڭ، جاسىرىندىلىعى، توسىن پايدا بولۋى، تارالۋى، قاتەرى كۇشتى، ءسوز جوق، بارىنشا اباي بولۋ، بايىپپەن باسقارۋ كەرەك. «قارا اققۋدان» دا، «سۇر ءمۇيىزتۇمسىقتان» دا ساقتانۋ كەرەك. قىلپى بىلىنگەن ءار ءتۇرلى قاتەرگە نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى، سونداي - اق كاپەرگە الماي قويۋعا دا بولمايدى.

    فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ ءۇشىن، ستراتەگيالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ قاجەت. بىزدە جىگەر، تۇراقتىلىق بولۋى كەرەك، العان بەتىمىزدەن قايتپاۋىمىز كەرەك، باق سىناپ كورۋ ويىندا بولۋعا بولمايدى. فينانس − باقىلاۋ مەن باسقارۋعا ەڭ مۇقتاج سالا، فينانستىق باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتۋدى ءتۇيىن، جۇيەلىك فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋدى تومەنگى شەك ەتىپ، فينانس ءتارتىبىن كۇش سالا وتىرىپ ارناعا ءتۇسىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتۋ، قاتەردەن ساقتانۋ ءۇشىن، ريتىم مەن سەرپىندى جاقسى يگەرىپ، ءادىس - امالعا ءمان بەرۋ كەرەك. فينانس قاتەرى ءبىر كۇندە پايدا بولا قالمايدى، فينانستاعى بەتالدى جايتتەر دە ءبىر جولدا جونگە سالىنبايدى، وبيەكتيۆ زاڭدىلىققا بويسۇنىپ، بايىپتىلىقپەن ىستەپ، ءار قادامدى نىق باسىپ، ونىمدىلىككە ءمان بەرۋ كەرەك.

    فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ ءۇشىن، شەشۋشى بۋىنداردى مىقتى يگەرۋ كەرەك. فينانس قاتەرىنىڭ نەگىزگىسى مەن قوسىمشاسى، جەڭىلى مەن اۋىرى، باياۋى مەن تەزى بولادى، نەگىزگى قايشىلىقتى جانە قايشىلىقتىڭ نەگىزگى جاعىن يگەرىپ، اقشا سەنىمدى قارىزدىڭ «باس كلاپانىن» مىقتى باسقارىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى قاتەردەن ساقتانىپ جانە ونى باسەيتۋ، قاتەردى تۋ باستان باسقارۋ - مەڭگەرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. فينانس حاۋىپسىزدىگىنىڭ قورعانىس شەبىن جانە قاتەردى شۇعىل ءبىر جاقتى ەتۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ەرتە باستان پارىقتاپ، ەرتە باستان ساقتانىپ، ەرتە باستان بايقاپ، ەرتە باستان ءبىر جاقتى ەتۋ كەرەك. جىلجىمالى قاتەردەن، سەنىم قاتەرىنەن، كولەڭكە بانكە كاسىپتەرى قاتەرىنەن، كاپيتال بازارىنىڭ بوگدە تۇراقسىزدىق قاتەرىنەن، قامسىزداندىرۋ بازارىنىڭ قاتەرىنەن، قورا - جاي كاسىبى كوپىرشىگىنىڭ فينانس قاتەرىن تۋدىرۋىنان قاتاڭ ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ، فينانستىق تور تەحنيكاسى مەن ينفورماتسيالىق حاۋىپسىزدىك قاتەرىنەن شىن مانىندە ساقتانۋ كەرەك.

    فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى باسەيتۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، جەڭىسكە جەتەمىز دەگەن سەنىمدى بەكەمدەۋ كەرەك. ەلىمىزدە ازيا فينانس داعدارىسى مەن حالىقارالىق فينانس داعدارىسىنىڭ سوققىسىنا قارسى تۇرۋدىڭ مول تاجىريبەسى بار، تالاي جىلدان بەرگى دامۋ ارقىلى، فينانس جۇيەسى، فينانس بازارى، فينانستىق باقىلاۋ - باسقارۋ، فينانستىق زاڭمەن جونگە سالۋ جانە فينانستى رەتتەۋ - مەڭگەرۋ جۇيەسى دە كۇن سايىن كەمەلدەنە ءتۇستى، بانكە كاپيتالىنىڭ مولىعۋ سالىستىرماسى، دايىندىق قارجىسىنىڭ قامتۋ سالىستىرماسى جوعارى، قازىنالىق قىزىل سيفر مەن قارىز سالىستىرماسى تومەن، ىسكە قوسۋعا بولاتىن قۇرال - تاسىلدەر كوپ، قاتەردەن ساقتانۋ شەبىن قۇرۋعا ءبىزدىڭ اقىل - پاراساتىمىز، قابىلەتىمىز، ەرىك - جىگەرىمىز ابدەن جەتەدى. فينانس حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدى شىن مانىندە ەل باسقارۋداعى كەلەلى ءىس ساناپ، ەلىمىزدىڭ سوتسياليستىك ءتۇزىمىنىڭ ارتىقشىلىعى جانە ەكونوميكاسىنىڭ جالپى العاندا جاقسى بولۋى سىندى ءتيىمدى شارت - جاعدايدى ساۋلەلەندىرىپ، الدىن الۋدى الدىڭعى ورىنعا قويۋدان جازباي، ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋدى ۇشتاستىرىپ، ورنىقتى، ءتارتىپتى تۇردە جۇرگىزىپ، تومەنگى شەكتى مىقتى ۇستاۋ كەرەك. سىن - سايىسقا تۋرا قاراپ، ىرىقتىلىقپەن ىستەپ، بۇكىل ەلدىڭ ءبىر تۇتاس جۇيەسىنىڭ ساقتاۋ - مەڭگەرۋ جاعدايىن قالىپتاستىرىپ، فينانس قاتەرىنەن ءونىمدى تۇردە ساقتانىپ جانە ونى باسەيتىپ، فينانستىڭ ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ نىق قاداممەن بولاشاققا تارتۋىنا ءتىپتى جاقسى كەپىلدىك ەتۋگە مۇمكىندىك جاساۋىمىز كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى