جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتىپ، نۇرلى بولاشاققا بىرگە جول اشايىق

    ءتوراعا شي جينپيڭ «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرىنىڭ اشىلۋ سالتىندا ارقاۋ ءسوز سويلەدى، شينجياڭداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعى مۇقيات تىڭداپ، كۇشتى اڭىس ءبىلدىردى

    «بەيبىت بولۋ، سەلبەسۋ، اشىق ۇستاۋ، سيىسىمدى بولۋ، ءوزارا ۇيرەنۋ، ءوزارا ونەگە الۋ، ءوزارا پايدا جەتكىزۋ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى ۇيتقى ەتكەن جىبەك جولى رۋحىنا تاباندى بولىپ، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> قۇرىلىسىن قول ۇستاسا وتىرىپ، ورنىقتى قاداممەن باياندى ىلگەرىلەتىپ، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى> بەيبىتشىلىك جولى، گۇلدەنىپ - كوركەيۋ جولى، اشىق ۇستاۋ جولى، جاڭالىق اشۋ جولى، وركەنيەت جولى ەتىپ قۇرىپ شىعىپ، اناعۇرلىم شۇعىلالى بولاشاققا قادام تاستايىق». ءتوراعا شي جينپيڭ 14 - مامىردا اشىلعان «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرىندە ارقاۋ ءسوز سويلەپ، جينالىسقا قاتىسقان قوناقتاردى باستاپ، وتكەننەن بۇگىنگە، جۇڭگودان دۇنيە جۇزىنە دەيىنگى 2000 جىلدان استام تاريحتى قايتا ەسكە ءتۇسىردى.

    بۇگىنگى كۇندە، قازىرگى جاعدايدا الەمدىك سەلبەستىك قالاي ءجۇرىلۋى كەرەك؟ ءتوراعا شي جينپيڭ جىبەك جولى رۋحىن اسقاقتاتۋدى دارىپتەدى، بۇل شينجياڭداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعى، شەتەلدىك قوناقتار مەن ساۋداگەرلەر، شەتەلدىك وقىمىستىلار مەن وقۋشىلار اراسىندا كۇشتى اڭىس قوزعادى.

    «جۇڭگو مەن شەتەلدىڭ 2000 جىلدان استام بارىس - كەلىس تاريحى جىبەك جولى رۋحىن سومدادى، ءتوراعا شي جينپيڭ ونى <بەيبىت بولۋ، سەلبەسۋ، اشىق ۇستاۋ، سيىسىمدى بولۋ، ءوزارا ۇيرەنۋ، ءوزارا ونەگە الۋ، ءوزارا پايدا جەتكىزۋ، تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ> دەگەن سوزدەرگە جيناقتادى. بۇدان كەيىنگى شينجياڭنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋىندا، جۇڭگونىڭ حالىقارالىق سەلبەستىگىندە جىبەك جولى رۋحى ونان ارى شۇعىلا شاشاتىن بولادى. ءۇرىمجى كەدەنى شينجياڭنىڭ اشىق ەكونوميكالىق دامۋىندا ءدوپ كەلگەن قات - قابات سىن - سايىستاردى بەلسەنە، ىرىقتى تۇردە جەڭىپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى رايون قۇرىلىسى ءۇشىن اشىق، جاسامپاز، قىزمەت كورسەتۋ تۇعىرىن ورناتادى»، - دەدى ءۇرىمجى كەدەنى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، كەدەن باستىعى جاۋ گى.

    اۆتونوميالى رايوندىق دامۋ - رەفورما كوميتەتى دەرەۋ كادر - قىزمەتشىلەردى تەلەۆيزوردان تىكەلەي تاراتىلىمدى كورۋگە ۇيىمداستىرىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرىنىڭ تابىستى وتكەنىن وراي ەتىپ، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ارقاۋ ءسوزىنىڭ رۋحىن جانە اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم، ۇكىمەتتىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى رايون قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ءتىپتى دە قولايلى، ءتىپتى دە ۇتىمدى ءوزارا بايلانىس شارت - جاعدايىن ازىرلەپ، ەكونوميكالىق ءوسۋدى جەبەپ، وڭىرلىك سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، شينجياڭنىڭ، ىشكى ولكەلەردىڭ جانە «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» بويىنداعى ەلدەردىڭ حالقىن ءتىپتى دە جاقسى يگىلىككە كەنەلدىرەتىنىن ءبىلدىردى.

    «شەتەلگە شىعىپ، تاجىكستانعا بارىپ، تىڭ دامۋ جولىن قاراستىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى توقىماشىلىق باقشاسىن قۇرعان جۇڭتاي توبى مەملەكەت ساياساتىنىڭ پايداسىنا كەنەلۋمەن بىرگە، ءتوراعا شي جينپيڭ ورتاعا قويعان <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى> بىرگە قۇرۋ دارىپتەمەسىنىڭ ۇلىلىعىن، جىبەك جولى رۋحىنىڭ ۇلىلىعىن تەرەڭ سەزىندىك. ماقتا جۇڭگونىڭ وڭتۇستىك، سولتۇستىك پاتشالىقتار تۇسىندا بايىرعى جىبەك جولىمەن تۇڭعىش رەت شينجياڭنان ورتا ازياعا كىردى؛ 1500 جىلدان استام ۋاقىتتان كەيىن، جۇڭگولىقتار جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى ارقىلى ماقتا ەگۋدىڭ وزىق تەحنيكاسى مەن وزىق توقىماشىلىق تەحنيكاسىن ورتا ازيا ەلدەرىنە ەنگىزىپ، بىرىندە جوعىن ءبىرى تولىقتاپ، ءوزارا پايدا جەتكىزىپ، تەڭ يگىلىككە كەنەلدى، ماقتانىڭ مىنە وسىنداي مىڭ جىلدىق تاريحى ءار ەل حالقىن ءبىر - بىرىمەن بايلانىستىرىپ، جىبەك جولى رۋحىنا بىرگە مۇراگەرلىك ەتتى جانە ونى جالعاستىردى»، - دەدى جۇڭتاي توبى پارتكومىنىڭ شۋجيى، باسالقاسى ۋاڭ حۇڭشين.

    بۇرىن دىر - دۋ بولىپ جاتاتىن جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارا سەلبەستىك ورتالىعى ءتوراعا شي جينپيڭ ارقاۋ ءسوز سويلەگەن كەزدە ايرىقشا تىنىشتىققا شومدى، ينفورماتسيانى، ساۋدا ورايىن قولدان جىبەرىپ الماۋ ءۇشىن، جۇرت تەلەۆيزورعا جىم - جىرت تەسىلدى. «2013 - جىلى ءتوراعا شي جينپيڭ <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> دارىپتەمەسىن ورتاعا قويعاننان كەيىن، ءبىزدىڭ بۇل جەردىڭ ساۋداسى بۇرىنعىدان دا قىزىپ كەتتى. مەملەكەتىمىز ادامزات تاعدىر ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدىڭ جاڭا جوباسىن ورتاعا قويىپ، حالىقارالىق سەلبەستىككە جاڭا قوزعاۋشى كۇش ۇسىنىپ وتىر، مەن شىن جۇرەكتەن <مەنىڭ وتانىم قانداي كەرەمەت> دەگىم كەلەدى»، - دەيدى باجىسىز تاۋار ساتاتىن فۋجياندىق لو تيان. اۆتونوميالى رايوندىق ساۋدا مەڭگەرمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، سىرتقا ەسىك اشۋعا باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رۇڭ جۇن بىلاي دەدى: سىرتقا ەسىك اشۋ قىزمەتىمەن اينالىسقان كادر رەتىندە، مەن جاۋاپكەرلىگىمنىڭ اۋىر، بورىشىمنىڭ داڭقتى ەكەنىن سەزىندىم، مەڭگەرمەمىزدەگى قىزمەتكەرلەردى ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ارقاۋ ءسوزىن مۇقيات ۇيرەنۋگە تاعى دا ۇيىمداستىرىپ، رۋحاني ءمانىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ وزەكتى رايون قۇرىلىسىن جەتەكشى ەتىپ، رايونىمىزدىڭ ەسىك اشۋ سيپاتتى ەكونوميكالىق جاڭا ءتۇزىلىسىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، سىرتقا ەسىك اشۋ جۇلگەسىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، ەسىك اشۋ سيپاتتى كاسىپ سالالارىنىڭ دەمەۋ رولىن كۇشەيتىپ، سىرتقا ەسىك اشۋ نەگىزىن بەكەمدەپ، شينجياڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋعا، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىنا بەلسەنە ۇلەس قوسامىز.  اۆتونوميالى رايوندىق قاتىناس مەڭگەرمەسى پارتكومىنىڭ شۋجيى لي حۇڭبين تەلەۆيزوردان تىكە تاراتىلىمدى كورە وتىرىپ، مۇقيات ەستەلىك الدى. ول ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ارقاۋ ءسوزىنىڭ رۋحىن شينجياڭنىڭ قاتىناس - تاسىمال ىستەرىن دامىتۋمەن تىعىز ۇشتاستىردى. ول بىلاي دەدى: بيىل اۆتونوميالى رايون تاس جول قۇرىلىسىنا 200 ميلليارد يۋان قارجى قوسۋ نىسانالىق مىندەتىن ورىنداۋدى العا قويدى، بۇل بۇرىن - سوڭدى بولماعان ەدى. بۇكىل رايونىمىزداعى قاتىناس جۇيەسى، ءسوز جوق، ىلۋدە ءبىر كەزىگەتىن بۇل ورايدى قولدان جىبەرمەي، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ سولتۇستىك، ورتا، وڭتۇستىك 3 ۇلكەن ارناسى مەن وڭتۇستىك، سولتۇستىك شينجياڭ ءىرى ارنا قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، كورشىلەس ەلدەرمەن جانە ىشكى ولكەلەرمەن ءوزارا توعىسۋدى، ءوزارا بايلانىس جاساۋدى ىسكە اسىرادى.

    ءۇرىمجى تەمىر جول مەكەمەسىنىڭ باستىعى شان ليجۇن بىلاي دەپ تانىستىردى: بىلتىر مامىردا ىسكە قوسىلعان جۇڭگو - ەۆروپا (ورتا ازيا) كەزەكشى پويەزىنىڭ ۇرىمجىدەگى شوعىرلاندىرۋ ورتالىعى ءبىر جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە باستابىندا باتىسقا اپتاسىنا ءبىر رەت كەزەكشى پويەز جونەلتۋدەن قازىر كۇنىنە 3 رەت جونەلتۋگە دامىدى. كەلەر ساتىدا «شىعىسپەن بىرلەسىپ، باتىسقا شىعارۋ» قوس باعىتتاعى زات اينالىمى ءىرى ارناسىن قۇلشىنا قۇرىپ، بيىل جىل ىشىندە 500 كەزەكشى پويەز جونەلتۋدى ىسكە اسىرىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىنا ءتىپتى جاقسى قىزمەت وتەيدى.

    اقسۋ ايماقتىق ساۋدا مەكەمەسىنىڭ باستىعى لي گۋاڭجۇن بىلاي دەدى: بيىل ءبىز «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرىنىڭ لەبىمەن كاسىپورىنداردىڭ «سىرتقا شىعىپ»، حالىقارادا بازار اشۋىن بارىنشا قولداپ، تاۋارلاردىڭ حالىقارالىق بازارداعى باسەكەلىك قۋاتى مەن ورىن يەلەۋ سالىستىرماسىن ارتتىرىپ، شەكاراداعى ۇساق ساۋدانىڭ گۇلدەنىپ، دامۋىن جەبەپ، اقسۋ ايماعىنىڭ حالىقارالىق ساۋداداعى تۇلعالىق دامۋ ورەسىن تىڭ ساتىعا كوتەرەمىز.

    شينجياڭ بانكە سالاسىن باقىلاۋ - باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى ۋاڭ جۇنشوۋ بىلاي دەدى: قارجىنى اينالىسقا ءتۇسىرۋ − «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىنىڭ ماڭىزدى مازمۇنى، شينجياڭ − جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ وزەكتى رايونى، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىن قولداۋدا شينجياڭنىڭ بانكە سالاسى بۇلتارتپاس بورىش ارقالاۋدا. شينجياڭ بانكە سالاسىن باقىلاۋ - باسقارۋ مەكەمەسى ورنىقتى، باياندى، حاۋىپ - قاتەردى مەڭگەرە الاتىن فينانستىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن قۇرۋعا كۇش سالىپ، شينجياڭ بانكە سالاسىنىڭ «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىنىڭ جاۋاپكەرلىگىن ۇستىنە الۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، فينانس قىزمەت ورنىندا وتان ءۇشىن قاراۋىلعا تۇرىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىن ساپالى فينانستىق قىزمەت كورسەتۋمەن قامدايدى.

    جينالىسقا قاتىناسقان شينجياڭ كاسىپورىندارىنىڭ ۋاكىلى، ەرەكشە ترانسفورماتور سەرىكتەستىگى پارتكومىنىڭ شۋجيى، باسالقاسى جاڭ شين بىلاي دەدى: ەرەكشە ترانسفورماتور سەرىكتەستىگى «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىنان يگىلىكتەنۋشى، سونداي - اق مىزعىماس قولداۋشىسى جانە امالياتتا اتقارۋشىسى. ءسوز جوق، ءتوراعا شي جينپيڭ ارقاۋ ءسوزىنىڭ رۋحىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، بىرگە اقىلداسۋ، بىرگە قۇرۋ، بىرگە يگىلىكتەنۋ پرينسيبىنەن جازباي، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» بويىنداعى ەلدەردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسى قۇرىلىسىنا قاتىناسۋدى ۇزبەي جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ءار ەلدى وزىندىك قۇنى ەڭ ساپالى قىزمەت كورسەتۋلەرمەن قامداپ، ەڭ جاقسى قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتىپ، ءار ەلدىڭ جەرگىلىكتى دارىندىلارىن جەتىلدىرىپ، ەنەرگيالاردى شەشىم ەتۋ جوبالارىمەن قامداپ، جۇڭگونىڭ وزىق ەلەكتر تەحنيكاسى مەن ولشەمىن ءار ەلمەن ورتاقتاسادى.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى