وڭتۇستىك شينجياڭ ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ۇتىمدى شارا، وڭتايلى جولى

    − قاشقار، حوتان ايماقتارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى باسقا سالاعا ويىستىرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ جونىندە (1)

    كاسىپ − حالىق تۇرمىسىنىڭ نەگىزى، شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىنا كەپىلدىك ەتۋدىڭ ىرگە تاسى. وڭتۇستىك شينجياڭدا كاسىپتەندىرۋ − حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسىنىڭ، حالىق قالاۋى ينجەنەرياسىنىڭ، ءتۇپ نەگىز ينجەنەرياسىنىڭ ەڭ ءىرىسى سانالادى.

    ۇزاقتان بەرى قاشقار، حوتان ايماقتارىنىڭ اۋىل - قىستاقتارىندا ارتىق ەڭبەككۇش ءبىرشاما كوپ، ءبىراق كاسىپتەندىرۋ تۇعىرى كەمشىل بولىپ كەلدى. وسى جولى اۆتونوميالى رايوننىڭ قاشقار، حوتان ايماقتارىنىڭ قالا، اۋىلدارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى ۇيىمدى تۇردە باسقا سالاعا ويىستىرۋ قىزمەتىنە ورنالاستىرۋ جاساپ، قاشقار، حوتاننىڭ كاسىپتەندىرۋ ءىسىن باس نىسانانىڭ ىسكە اسۋىمەن قاتىستى كەلەلى ءىس رەتىندە يگەرىپ، كاسىپتەندىرۋدى ءتۇرلى ارنامەن كەڭەيتىپ، كاسىپتەندىرۋدى جەبەۋدى ءتىپتى كورنەكتى ورىنعا قويىپ، كاسىپتەندىرۋ ارناسىن كەڭەيتۋگە، كاسىپتەنۋ، كاسىپ كوزىن اشۋ تۇعىرىن ورناتۋعا، كاسىپتەنۋ قابىلەتىن كوتەرۋگە ۇزدىكسىز كۇش سالىپ، تاربيەلەۋ، جۇمىسقا تۇرۋ، باسقارۋ، قىزمەت ەتۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋى − قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى نازارعا العان ۇزاق بولاشاقتىق جوسپار، نەگىزدى بەكەمدەۋ شاراسى؛ كاسىپتەندىرۋدى تۇتقا ەتىپ، ادامدى كاسىپ ارقىلى باسقارۋ، كاسىپ ارقىلى الاڭسىزداندىرۋ، كاسىپ ارقىلى ورنىقتىرۋى؛ ءار ۇلت بۇقاراسىنا پارتيانىڭ قامقورلىعى مەن وتان ۇلى شاڭىراعىنىڭ جىلۋىن تىكە سەزىندىرۋى؛ ءار ۇلت بۇقاراسىن ورنىقتىلىق پەن دامۋدىڭ جەتىستىكتەرىنەن تولىق يگىلىكتەندىرىپ، ولاردىڭ شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنە شىن جۇرەكتەن العىس ايتىپ، ءتىپتى، باتىل تۇردە پارتيانىڭ ءسوزىن تىڭداپ، پارتياعا ىلەسۋىنە مۇمكىندىك جاساۋى.

    وڭتۇستىك شينجياڭ ءۇشىن ايتقاندا، كاسىپتەندىرۋ ءارى ماڭىزدى ەكونوميكالىق ماسەلە، ءارى كەلەلى قوعامدىق جانە ساياسي ماسەلە، قاشقار مەن حوتان ءۇشىن ايتقاندا، ءتىپتى، سولاي. سوندىقتان ءبىز شينجياڭدى ورنىقتىرۋ، شينجياڭنىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ ستراتەگيالىق تۇرعىسىنان، قاشقار، حوتان ايماقتارىنىڭ اۋىل - قىستاقتارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى ۇيىمدى تۇردە باسقا سالاعا ويىستىرۋ قىزمەتىن جاقسى ىستەۋدىڭ ماڭىزدى ءمانىن جىعا تانىپ، ءجۇرىستى جاقسى باستاپ، ويداعىداي ىرىقتى شايقاس جۇرگىزىپ، باسقا سالاعا ويىستىرىپ كاسىپتەندىرۋ دەگەن وسى ءبىر حالىق قالاۋىن الىپ، جۇرت تىلەگىن جۇمىلدىراتىن ستراتەگيالىق شارانى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعى مەن دامۋىنىڭ جالپى شاراسىن جانداندىرۋىمىز كەرەك.

    ورنىقتىلىقتىڭ «ورالعىلارىن الاستايدى». شينجياڭدا كاسىپتەنۋ ورنىقتىلىقپەن تىعىز قاتىستى. ءبىر ادامدا قىزمەت بولسا، ونىڭ ورنىعۋى وڭاي، ءبىر ۇيدەن ءبىر ادام كاسىپتەنسە، ورنىقتىلىقتى قورعاۋشى ءبىر كۇش كوبەيەدى. سوندىقتان باسقا سالاعا ويىستىرىپ كاسىپتەندىرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزدى رەال ءمانى بار، الدىڭعى ءجۇرىستى ويداعىداي باستاۋ ءۇشىن، تانىم مەن تۇجىرىمدا ءبىر قادام ىلگەرى ءجۇرۋ قاجەت. وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ كاسىپتەندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ تەك وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ عانا شارۋاسى ەمەس ەكەنىن، بۇكىل شينجياڭنىڭ جالپى جاعدايدى تياناق ەتىپ، قىزمەتتى ىرىقتىلىقپەن جاقسى ىستەۋى كەرەكتىگىن تولىق تانۋ كەرەك. ءبىر ادام كاسىپتەنسە، ءبىر وتباسى باقىت قۇشىپ، ءبىر توپ ادام ورنىعادى. كاسىپتەندىرۋ ماسەلەسى ويداعىداي شەشىلسە، بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، بۇقارانىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىن دامۋ جەتىستىكتەرىنەن يگىلىكتەندىرۋمەن بىرگە، بۇل كاسىپتەنۋشىنىڭ تاۋەلدىلىك سەزىمى مەن حاۋىپسىزدىك سەزىمىن نىعايتىپ، كىسىلىك قاتىناستىڭ جاراسىمدىلىعىن نىعايتىپ، قوعامداعى ورنىقسىزدىق فاكتورىن جويۋعا دا ءتيىمدى.

    كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدىڭ «قامىتىن بوساتادى». كاسىپتەندىرۋ − كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدىڭ ماڭىزدى قامال الۋ اۋزى. ەرەكشە شەكارالىق از ۇلت ءوڭىرى رەتىندە، شينجياڭدا كەدەيلەر كوپ، كەدەيلىك دارەجەسى تەرەڭ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ مىندەتى توتەنشە اۋىر، ال وڭتۇستىك شينجياڭ اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋىنداعى ءتۇيىندى رايون سانالادى. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ شەشۋشى شايقاسىندا جەڭىسكە جەتىپ، كەدەيلەردىڭ كوزەۋلى ۋاقىتتا كەدەيلىكتەن قۇتىلۋىن ىسكە اسىرىپ، بۇكىل ەلمەن بىردەي جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ ءۇشىن، كاسىپتەندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ اۋىل - قىستاقتارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەر ويداعىداي تاربيەلەنسە، ول بايلىق، ماڭىزدى ادام كۇشى بايلىعى سانالادى. حوتان، قاشقار ايماقتارىنىڭ قالا، اۋىلدارىنداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى ۇيىمدى تۇردە باسقا سالاعا ويىستىرىپ كاسىپتەندىرۋ قىزمەتىنىڭ ورىستەتىلۋى − جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ءىس كورىپ، ادامعا قاراي شارا قولدانىپ، كاسىپتەندىرۋدى جەبەپ، كىرىستى ورنىقتى ارتتىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلۋعا كەپىلدىك ەتۋ، بۇل از ۇلتتى شەت، شالعاي، كەدەي وڭىرلەردىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنا كومەك كورسەتۋ، سۇيەمەل بولۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋدىڭ ۇتىمدى شاراسى، وڭتايلى جولى.

    جۇرت قالاۋىنا قول جەتكىزۋگە «كۇش قوسادى». الەمدەگى ەڭ قيىن ءىس − جۇرت قالاۋىنا قول جەتكىزۋ. كاسىپتەندىرۋ جەبەلىپ، حالىق تۇرمىسى قۇتايسا، جۇرت كوڭىلى تابيعي ورنىعادى. باسقا سالاعا ويىستىرىپ كاسىپتەندىرۋ قىزمەتى، بەينەلەپ ايتقاندا، پارتيا مەن بۇقارا ورتاسىنا سالىنعان ىركىلىسسىز «جوعارى جىلدامدىقتى جۇرەك جولى» ىسپەتتى، ول بۇقارانى ىنتىماقتاستىرىپ، جۇرت قالاۋىن الۋعا پايدالى؛ ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋىن جەبەپ، ۇلتتار ىنتىماعىن ىلگەرىلەتۋگە ءتيىمدى. ءبىز وسىنشاما قامقور كوڭىل، ادال نيەت، شىن پەيىلدىڭ، ءسوز جوق، ءار ۇلت بۇقاراسىن تاباندى تۇردە پارتياعا ىلەسۋگە بەل بۋدىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىن پارتيانىڭ توڭىرەگىنە تىعىز ىنتىماقتاستىرا تۇسەتىنىنە كامىل سەنەمىز.

    نىسانا ايقىندالسا، اتقا قامشى باسقان ءجون. «حالىق تۇرمىسى» «ورنىقتىلىقپەن»، «دامۋمەن» ۇشتاسسا، شينجياڭنىڭ كورىكتى بولاشاعى قول سوزىم جەردە تۇر دەۋگە بولادى!

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى