القىزىل انار تيانشاندى نۇرعا بولەدى-ءتاڭىرتاۋ تورابى-ts
ءتاڭىرتاۋ تورابى   ›   ۇيرەنۋ   ›   نازاريا

القىزىل انار تيانشاندى نۇرعا بولەدى

− باس شۋجي شينجياڭدا قىزمەت تەكسەرگەن كەزدە بارعان جەرلەرگە قايتا ساپار (3)

جاڭ حايفىڭ

  ەلىمىزدىڭ بار الابىنان ءان اۋەنى قالىقتاپ، تيانشاندا شاتتىق لەبى ەستى. پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلعان حابارى تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىنە تارالدى. ءار ۇلت پەرزەنتتەرى سالتاناتتى قۇرىلتايدى شاتتانا قارسى الۋمەن بىرگە، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ «ۇلتتار ىنتىماعى − ءار ۇلت حالقىنىڭ جان تامىرى، شينجياڭنىڭ دامۋىنىڭ، العاباسۋىنىڭ ءتۇبىرلى ىرگە تاسى. ۇلتتار ىنتىماعىن كوز قاراشىعىمىزداي قورعاپ، ۇلتتار ىنتىماعىن ءومىرىمىزدى قاستەرلەگەندەي قاستەرلەپ، اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسۋىمىز كەرەك» دەگەن ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستەرىندە بەرىك ساقتادى.

  قوڭىر كۇز مەزگىلى، شينجياڭنىڭ انارى قىزاردى، جالىنداي الاۋلاپ، ال قىزىلدانا كوز تارتىپ، تيانشاندى نۇرلاندىردى، سونداي - اق ءار ۇلت پەرزەنتتەرىنە قۋانىش سيلادى.

  قۇربان اتايدىڭ ۇرپاقتارى − ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ تۇقىمىن سەبۋشىلەرمىز

  «پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ اشىلۋ قارساڭىندا، قۇربان تۇلىمنىڭ ەسكەرتكىش سارايىنا كوپ ادام كەلدى. مەن بۇل ەسكەرتكىش سارايىنىڭ ءتۇسىندىرۋشىسى بولامىن، مەن ۇلى اتامنىڭ رۋحىن كوپشىلىكتىڭ جۇرەگىنە جەتكىزىپ، باس نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا كۇش - قۋاتىمدى ارنايمىن»، - دەدى 17 - قازاندا قۇربان اتايدىڭ شوبەرە قىزى رۋحيام ماتسەيىت تىلشىگە.

  جارتى عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى، حوتان ايماعىنىڭ كەريا اۋدانىنداعى قۇربان اتايدىڭ «ەسەككە ءمىنىپ بەيجيڭگە بارماقشى بولعان» حيكاياسى اۋىزدان - اۋىزعا تارالىپ كەلەدى. قۇربان اتايدىڭ پارتيانى، وتاندى ءسۇيۋ سەزىمى نەشە ۇرپاق ادامداردى اسەرلەندىردى. قازىر قۇربان تۇلىمنىڭ ۇلكەن قىزى توحتىحان قۇربان 90دى القىمدادى. 2012 - جىلى توحتىحاننىڭ نەمەرە قىزى رۋحيام قۇربان تۇلىم اۋلەتىندەگى 4 ۇرپاق ادامنىڭ اسكەرگە قاتىناسۋ ارمانىن ورىنداپ، ەلىمىزدىڭ «لياۋنيڭ» اتتى تۇڭعىش اۋياماتكاسىنداعى از ۇلتتان شىققان العاشقى بۋىن ايەل اسكەر بولدى.

  100 نەشە ادامنان قۇرالعان ۇلكەن شاڭىراقتىڭ الاڭسىز تىرشىلىك ەتىپ، باقىتتى تۇرمىس كەشىرگەنى تۋرالى اسەرىن تۇيگەن توحتىحان بىلتىر جىل سوڭىندا ءوز اتىنان رۋحيامعا حات جازدىرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭگە وتباسىنداعىلاردىڭ باقىتتى تۇرمىسىن جانە اتا مەكەنىندەگى دامۋشىلىقتاردى، وزگەرىستەردى جەتكىزدى.

  بيىل 11 - قاڭتاردا باس شۋجي شي جينپيڭ سونشاما قاربالاستىقتان ۋاقىت شىعارىپ، توحتىحانعا جاۋاپ حات جازىپ، وعان جانە وتباسىنداعىلارعا، سونداي - اق اۋىلداستارعا ىزگى تىلەك ءبىلدىردى. بۇل حابار تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىنە لەزدە تارالىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىن جەلپىندىردى. قۇربان اتايدىڭ وتباسىنداعىلار ەرەكشە اسەرلەنىپ، جىلى مەيىرگە شومدى.

  قازىر جاسى 90دى القىمداعان توحتىحان اجەي ءالى دە شيراقى. ۇنەمى ەسكەرتكىش سارايعا بارىپ، ەكسكۋرسيالاۋشىلارعا اكەسى تۋرالى حيكايالاردى باياندايدى. «شاڭىراعىمىزدا 100دەن استام جان بار، شينجياڭنىڭ جەر - جەرىندە تۇرادى. ءبىز ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ تۇقىمىن سەبۋشىلەرمىز»، - دەيدى ول.

  كۇشارداعى كەستەشى قىزدار − باقىتتى تۇرمىسىمىزدى كەستەلەيمىز 

  15 - قازاندا كوپشىلىك سەلبەسىپ كەستەلەگەن «ۇدەرە العا تارتۋ. پارتيا 19 - قۇرىلتايىن شاتتىقپەن قارسى الايىق» اتىنداعى ءىرى كەستە تۋىندىسى بىتۋگە از قالدى، وسىلايشا كۇشار اۋدانى ۇزىن قالاشىعى ۇشقارا 2 - قىستاعىنىڭ كەستەشىلەر كووپەراتيۆى ابىر - سابىر كۇيگە ءتۇستى. بۇل تۋىندىنىڭ ۇزىندىعى 6 مەتر، كەڭدىگى 4 مەتر، كەستەدەگى نەگىزگى كورىنىستە ءار ۇلت باۋىرلاستاردىڭ قىزارا پىسقان اناردى باس شۋجي شي جينپيڭگە ۇسىنىپ جاتقانى بەينەلەنەدى. اپەكەلى - ءسىڭلى حانايشام ءانۋار مەن ميھىرگۇل ءانۋار كوپشىلىكتى ۇيىمداستىرىپ، وسى تۋىندىنى بىرگە كەستەلەدى.

  اپەكەلى - ءسىڭلى ەكەۋى دە ۇشقارا 2 - قىستاعىنىڭ تۇرعىنى، ءبىر ءۇيلى جان 2013 - جىلى بەيقۇت ءۇي سالىپ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ بويىنشا سالىنعان كەڭ ءارى تازا ۇيگە كوشىپ كىردى. اپەكەسى حانايشام بىلاي دەدى: بۇرىنعى تۇراتىن تام ۇيىمىزدە دارەتحانا، شىراق جوق بولاتىن. ال قازىرگى ءۇيىمىز كەڭ ءارى جارىق، قالالىقتاردىڭ ۇيىنەن قالىسپايدى. ءسىڭلىسى ميھىرگۇل تەبىرەنە بىلاي دەدى: قازىر مەملەكەتتىڭ ساياساتى جاقسى، تۇرمىسىمىز دا وڭالا باستادى. بۇرىندارى جۇگەرى نانىنا ارەڭ جاريتىنبىز، ال قازىر ءىشىپ - جەمنەن قام جەمەيتىن بولدىق.
 العىستارىن ءبىلدىرۋ ءۇشىن حانايشام مەن ءسىڭلىسى 2 اي ۋاقىت جۇمساپ، «جۇڭگو ارمانىن بىرگە كەستەلەيىك» اتتى كەستەسىن تىگىپ شىعادى. 2015 - جىلى تامىزدا ولار 800 كيلومەترجول باسىپ ۇرىمجىگە كەلىپ، اۆتونوميالى رايوننان وسى كەستەنى باس شۋجي شي جينپيڭگە تابىستاۋدى وتىنەدى. «سۋ ىشكەندە قۇدىق قازۋشىنى ۇمىتپا دەيدى، پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ جاقسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي باقىتتى كۇندەرگە قول جەتكىزدىك. ءبىز وسى كەستەمىز ارقىلى ۇلى جۇڭگو ارمانىنا دەگەن ىنتامىزدى، سىزگە دەگەن العىسىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلەدى» دەپ جازادى ول ەكەۋى شي جينپيڭگە جولداعان حاتىندا.

  كوپ ۇزاماي، وسى كەستە بەيجيڭدە اشىلعان «وتان قۇشاعىندا. شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىق تابىس كورمەسىنە» قويىلادى. 2015 - جىلى 30 - قىركۇيەك، مەملەكەت مەرەكەسى قارساڭىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ اپەكەلى - ءسىڭلى ەكەۋىن قامتىعان نەگىزگى ساتىداعى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ 13 تاڭداۋلى ۋاكىلىن بەيجيڭدەگى مەملەكەت مەرەكەسى قيمىلىنا قاتىناسۋعا ۇسىنىس ەتەدى ءارى ولاردى حالىق سارايىندا ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدايدى.

  «باس شۋجي ءبىزدى قابىلداعاندا جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋدا بىردە - ءبىر ۇلتتىڭ قاعىس قالۋىنا بولمايدى، - دەدى. ۇلتتار ىنتىماعى ءار ۇلت حالقىنىڭ جان تامىرى. ول كىسىنىڭ ءاربىر ءسوزى كوڭىل تۇكپىرىمىزگە تەرەڭ ۇيالادى»، - دەدى حانايشام سول كەزدەگى كورىنىستەردى تەبىرەنە ەسكە الىپ.

  اۋىلدارىنا قايتىپ كەلگەننەن كەيىن، جان - جاقتىڭ قولداپ - قۋاتتاۋىندا، اپەكەلى - ءسىڭلى ەكەۋى كاسىپتىك كەستەشىلىك كووپەراتيۆىن اشادى. بۇدان تىس، ول ەكەۋى «كەستەشى قىزدار ۇگىتشىلەر اترەتىن» قۇرادى. ءسىڭلىسى ميھىرگۇل بىلاي دەدى: «ءبىز باس شۋجيدىڭ تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، قىستاقتارعا بارىپ ۇگىت جۇرگىزىپ، پارتيانىڭ حالىققا ءتيىمدى ساياساتتارىن، ۇلتتار ىنتىماعىن ۇگىتتەپ، ايەلدەر قاۋىمىن وزدەرىنىڭ ەڭبەكشىل قوس قولدارىنا سۇيەنىپ اۋقاتتانۋعا جىگەرلەندىرىپ كەلەمىز».

  يوۋ لياڭيىڭ: جۇرەك توعىستىرۋ − ەڭ ناقتى كومەك 

  14 - قازان، يوۋ لياڭيىڭ سەلبەستىك كووپەراتيۆىندە توتەنشە قاربالاس ءجۇر ەكەن، ول تاياۋدان بەرى قاراشادا حاڭجوۋدا وتكىزىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى كورمەسىنە قاۋىرت دايىندالىپ جاتىپتى.

  47 جاستاعى يوۋ لياڭيىڭ شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى 1 - ديۆيزياسى ارال قالاسى 13 - پولك 11 - روتاسىنىڭ جۇمىسكەرى. 12 جىلدىڭ الدىندا، گۇما اۋدانى موكويلا اۋىلى دالىع قىستاعىنىڭ ۇيعۇر ديقانى مامەتتۇرىپ مىرساق يوۋ لياڭيىڭنىڭ وتباسىمەن وسى جەردە ماقتا تەرىپ جۇرگەن كەزىندە تانىسقان ەدى. ارادا 10 نەشە جىل ءوتتى، يوۋ لياڭيىڭ ارال مەن گۇما اۋدانىنىڭ اراسىندا ارلى - بەرلى دامىل تاپپاي شاپقىلاپ، ءوزىنىڭ قاراپايىم، شىنايى سۇيىسپەنشىلىگىمەن مامەتتۇرىپتىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ، اۋقاتتانۋىنا كومەكتەسىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ جان تەبىرەنتەرلىك ءداۋىر جىرىن جازدى.

  2015 - جىلى 30 - قىركۇيەكتە يوۋ لياڭيىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ نەگىزگى ساتىدان كەلگەن تاڭداۋلى ۋاكىلى رەتىندە حالىق سارايىندا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ شىن ىقىلاستى قابىلداۋىندا بولدى.

  يوۋ لياڭيىڭ باس شۋجيگە ءوزىنىڭ قىزمەتى مەن تۇرمىس جاعدايىن تانىستىردى. ول وڭتۇستىك شينجياڭدا تۇرمىس كەشىرەتىنىن، 10 نەشە جىلدان بەرى ۇيعۇر باۋىرلاسىنا ماقتا ەگۋدىڭ، شىلاننان ساپالى، مول ءونىم الۋدىڭ تەحنيكاسىن ۇيرەتكەندىگىن ايتتى. باس شۋجي ونىڭ ءسوزىن ەستىگەننەن كەيىن شىن ىقىلاسپەن: كەمەنىڭ كۇشى جەلكەنىندە، ادامنىڭ كۇشى نيەتىندە، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ ءتۇيىنى جۇرەكتەردىڭ توعىسۋىندا، جۇرەك پەن جۇرەك توعىسىپ، تىلەك پەن تىلەك قوسىلۋى قاجەت، - دەدى.

  باس شۋجيدىڭ وسى ءسوزى يوۋ لياڭيىڭگە تەرەڭ اسەر قالدىردى. بەيجيڭنەن قايتىپ كەلگەننەن كەيىنگى 2 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، يوۋ لياڭيىڭ مەن «ءىنىسى» مامەتتۇرىپ شينجياڭنىڭ جەر - جەرىن ارالاپ ۇگىت لەكسيا جاساپ، باس شۋجيدىڭ شىن ىقىلاستى ءۇمىتىن، ىزگى تىلەگى مەن سالەمىن ءار ۇلت حالقىنا جەتكىزدى.

  بىلتىر 26 - ناۋرىزدا يوۋ لياڭيىڭ پولك الاڭداعى 16 جۇمىسشى - قىزمەتكەردى ۇيىمداستىرىپ، ارال شەكارا قىزىل جەمىس شارۋالار سەلبەستىك كووپەراتيۆىن قۇردى، سونداي - اق ءوز اتىن ماركا ەتىپ تىركەۋگە الدىرىپ، ورگانيكالى شىلان ەگۋمەن شۇعىلداندى. سەلبەستىك كووپەراتيۆى ماۋسىمدىق جۇمىسكەر قابىلداۋ بارىسىندا مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا از ۇلت شارۋالارىن جۇمىسقا قابىلدادى. بيىل كوكتەمگى وندىرىستە ول گۇما اۋدانىنان ون نەشە ۇيعۇر باۋىرلاسىن كومەككە شاقىردى ءارى ولارعا ەگىن شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن ۇيرەتتى.

  يوۋ لياڭيىڭ تىلشىگە بىلاي دەدى: قازىر «يوۋ لياڭيىڭ» ماركالى جەمىس - جيدەكتەر بۇكىل ەلدەگى 13 ولكە، قالاعا ساتىلىپ، جالپى سوماسى 6 ميلليون يۋاننان استى. «قازىر سەلبەستىك كووپەراتيۆىنىڭ مانەرلەۋ زاۆودىندا ون نەشە از ۇلت جۇمىسكەرى ىستەيدى، قىس ماۋسىمىندا 30عا جەتەدى»، - دەدى ول. يوۋ لياڭيىڭ تاعى بىلاي دەدى: «باس شۋجي ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ ءتۇيىنى جۇرەكتەردىڭ توعىسۋىندا دەگەن بولاتىن، مەن مۇنى از ۇلت باۋىرلاستارعا ناقتى كومەك كورسەتۋ كەرەك دەپ بىلەمىن».
 تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، جاۋاپكەرلىكتى باتىلدىقپەن ارقالادى. 3 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، اۆتونوميالى رايون پارتيانىڭ ۇلت ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ ۇلى ىنتىماعى تۋىن بيىك ۇستاپ، ۇلتتار ىنتىماعى ۇگىت - تاربيەسى مەن ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىنداعى وزات ورىن قۇرۋ قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ءار ۇلت حالقىن «ءۇشتىڭ ءبىر - بىرىنەن ايرىلا الماۋى» يدەياسىن بەرىك ورناتۋعا، ۇلى وتانعا، جۇڭحۋا ۇلتىنا، جۇڭحۋا مادەنيەتىنە، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا، جۇڭگوشا سوتسياليزمگە ورتاق تانىمدى ۇزدىكسىز كۇشەيتۋگە جەتەكتەپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ ۇيرەنۋدە، تۇرمىستا، قىزمەتتە بىرگە بولىپ، اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» جانە ۇلتتار ىنتىماعى دوستىق قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، شينجياڭدا ىنتىماق پەن جاراسىمدىلىقتىڭ جىرىن اسقاقتاتتى، ۇلتتار ىنتىماعى جونىندەگى جان تەبىرەنتەرلىك اڭگىمەلەر تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىنە كەڭىنەن تارالىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلى قۇلپىرا اشىلدى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «ءتاڭىرتاۋ تورابىنان» الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • ءار ۇلت حالقى اۆتونوميالى رايوننىڭ پارتيا 19 - قۇرىلتايىن قارسى الۋداعى «فلاش» قيمىلىنا بەلسەنە قاتىناستى
  • ءۇرىمجى كىتاپحاناسىندا 19-قۇرىلتايدى قارسى الۋدى نەگىزگى تاقىرىپ ەتىپ باسپادان شىققان كىتاپتار ارناۋلى سورەگە قويىلىپ ساتىلدى
  • «پارتيانىڭ شۇعىلاسى تيانشاندى نۇرعا بولەدى» ادەبيەت-كوركەمونەر ساۋىق كەشى پارتيا 19-قۇرىلتايىنا تارتۋ ەتىلدى

ءوتىمدى اقپارات

بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى