«ساحارا وتكەلى» «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» بارىسىندا تولىسا تۇسپەك

    شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 13 - مامىردا ۇرىمجىدەن بەرگەن حابارى. شاپشال سىبە اۆتونوميالى اۋدانىنداعى دولات وتكەلى قازاقستانمەن شەكارالاسادى، الماتى قالاسىمەن ارالىعى 247 كيلومەتر، ايگىلى قورعاس وتكەلىنىڭ الماتى قالاسىمەن بولعان ارالىعىنا سالىستىرعاندا 90 نەشە كيلومەتر جاقىن، تاريحتا حالىق اراسىنداعى ساۋدا جانە مادەنيەت اۋىس - كۇيىس وتكەلى بولعان. 1998 - جىلى دولات وتكەلىندە شەكارا بازارى اشىلدى، 2006 - جىلى سىرتقا رەسمي اشىق ۇستالدى ءارى ساياحاتشىلار وتەتىن بولدى.

    وڭتۇستىگى ءۇيسىن تاۋىمەن، سولتۇستىگى ىلە وزەنىمەن جالعاساتىن دولات وتكەلى 1998 - جىلدان بۇرىن نەشە 100 شارشى كيلومەتر اۋماقتان ادام قاراسى كورىنبەيتىن يەن دالا بولاتىن، سوندىقتان جۇرتشىلىق «ساحارا وتكەلى» دەپ اتاپ كەتكەن - دى.

    دولات وتكەلىنە العاش رەت قارجى قوسقان سەرىكتەستىك، ياعني بۇل ارادا 20 جىل ساۋدا جاساعان شينجياڭ دولات وتكەلى دامۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى ۋىڭ يوۋليڭ سول كەزدەردەگى جاعدايدى ەسكە العاندا: ءبىر قۇدىق، كۇنى بويى جەل ازىناپ، كۇن قاقتاپ، قۇم - قيىرشىقتار ۇشىپ تۇراتىن اۋا رايى ... كوز الدىما كەلەدى، «ءار اپتادا قۇلجا قالاسىنا بارىپ، ءبىر رەت جۋىنۋ مەن ءۇشىن ەڭ باقىتتى كەزدەر ەدى»، - دەيدى.

    قاتار - قاتار تىزىلگەن اق ءتۇستى كەدەن باقىلاۋ - باسقارۋ قويماسى، قىزىل ءتۇستى شەكارالىق تەكسەرۋ ۇيلەرى، ايبىندى دا سالتاناتتى مەملەكەت قاقپاسى، يقۋاتى كەمەلدى بىرلەسپ تەكسەرۋ زالى، قولايلى زات وتكىزۋ وتكەلى ... 2006 - جىلى كەدەننىڭ رەسمي اشىلۋىنا بايلانىستى؛ كەشەگى قۇبا تۇزدەگى دولات بۇگىندەرى گۇلدەنىپ - كوركەيىپ، ءتىپتى دە كوپ شارۋاشىلىق قۇرۋشىلاردى وزىنە باۋراپ وتىر.

    «مەن كەش كەلىپ قالىپپىن»، شينجياڭ يشيىڭ زات جەتكىزۋ شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى احمەت دولات وتكەلىنە 2011 - جىلى قارجى قوسادى. قازىر ونىڭ يەلەگەن جەر اۋدانى 30 مۋ كەلەتىن زات الاڭى وندىرىسكە قوسىلدى، 3 قاباتتىق ساۋدالىق عيمارات ءۇيى سالىنۋ ۇستىندە.

    دولات وتكەلى ورتا ازيا ەكونوميكالىق شەڭبەرىنىڭ ورتالىق ءوڭىرى، مەملەكەتتىك 1 - دارەجەلى تاس جول وتكەلى ءارى جۇڭگونىڭ ورتا ازيا ەركىن ەكونوميكالىق ساۋدا جانە زات جەتكىزۋ بويىنشا وتكەرمەلەۋ جۇمىسىنداعى ءتۇيىندى ورىننىڭ ءبىرى. « <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> سىندى شىعىس جەلىنە ىلەسەتىن بولساق، بارلىعىنان كەش قالمايمىز»، - دەدى قولىنداعى جوبا كارتاسىن كورە وتىرىپ، بولاشاق دامۋ ەسەبىن سوعىپ وتىرعان احمەت.

    دولات وتكەلى سىرتقا رەسمي ەسىك اشقاننان قازىرگە دەيىن جولاۋشى، زات تاسىمالداۋ جانە شوعىرلاندىرۋ - تاراتۋ ارناسىن بىرتىندەپ قالىپتاستىردى. دولات وتكەلىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ تانىستىرۋىنا قاراعاندا، 2016 - جىلى 300 مىڭ توننا يمپورت - ەكسپورت زاتتارى تاسىمالدانىپ، بىلتىرعى سول تۇستاعىدان %58.9 ارتقان؛ يمپورت - ەكسپورت ساۋدا سوماسى 21 ميلليارد 343 ميلليون يۋانعا جەتىپ، بىلتىرعى سول تۇستاعىدان %85 ارتقان؛ كىرىپ - شىققان اۆتوكولىكتەر سانى 21 مىڭعا (رەت) جەتىپ، بىلتىرعى سول تۇستاعىدان %74.2 ارتقان؛ شەكارادان كىرىپ - شىققان ادام سانى 29 مىڭعا (رەت) جەتىپ، بىلتىرعى سول تۇستاعىدان %42.3 ارتقان.

    «الدا، ءبىز ءتىپتى دە كوپ نىسانداردى اشىپ، وتكەلدىڭ دامۋىن جەبەيمىز». دولات وتكەلى ساۋداگەر شاقىرۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى چۇي يۇيحۇڭ بىلاي دەدى: كەزەكتە وتكەل 3 ەلگە اشىق ۇستالدى ءارى تيانجين پورتىمەن سەلبەسىپ، «تيانجين - دولات قۇرلىقتىق پورتى» قورعامالى باجى رايونى ۇلگىسىن جاراتتى. ءبىر كۇن ۆيزاسىز، 3 كۇن ۆيزاسىز كىرىپ - شىعۋ، استىق، مال يمپورت - ەكسپورت وتكەلى، جاسىل ونىمدەر ەكسپورت وتكەلى جانە باجىسى كەشىرىم ەتىلگەن زات جەتكىزۋ رايونى دا كوپ وتپەي ىسكە اساتىن بولادى. قازاقستاننىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىستىق بۇيىمدارىن يمپورت ەتەتىن نەگىزگى وتكەل رەتىندە، دولات وتكەلى يمپورت - ەكسپورت ونىمدەرىن شوعىرلاندىراتىن - تاراتاتىن جەرگە، ەكسپورت ونىمدەرىن قوراپتاۋ، مانەرلەۋ بازاسىنا، حالىقارالىق زات جەتكىزۋ پورتىنا جانە حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنا اينالۋ ۇستىندە.

    «قازىر زات الاڭى كوبەيدى، ساۋدا تارقاق، ايتسەدە، <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدىڭ> دامۋىنا ىلەسە، بولاشاقتا بارعان سايىن جاقسارا تۇسەتىن بولادى». ۋىڭ يوۋليڭ الداعى جەردە توپ - توپ زات تيەگەن اۆتوكولىكتەردىڭ مەملەكەت قاقپاسىنا ۇزدىكسىز سابىلىپ تۇراتىندىعىنا سەنىممەن قارايدى.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى