«ولقىلىقتاردى تولتىرۋعا» ۇلكەن پاراسات كەرەك

    ساي جۇنيۇڭ

    ولقىلىقتاردى تولتىرۋ قاجەتتەن اسىپ قالعان ءوندىرىس قۋاتىن، قامبادا باسىلىپ قالۋدى، سۇيمەندى ازايتۋمەن، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋمەن تەڭ 2016 - جىلعى ەكونوميكالىق قىزمەتتەگى 5 ءىرى مىندەتتىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ءبىراق «ولقىلىقتاردى تولتىرۋ» اتاۋى كەڭ كولەمدە تارالعان ءارى مازمۇنى باي بولعاندىقتان، ەكىنىڭ بىرىندە بارلىق سالادا ءجيى قولدانىلۋدا. ورتالىقتىڭ جالپى جاعداي تۇرعىسىنان «ولقىلىقتاردى تولتىرۋدى» تالاپ ەتۋىنىڭ ءمانى تەرەڭ.

    الايدا، بارلىق ماسەلەلەرگە ولقىلىق سىندى بۇل «قالپاقتى» كيگىزە بەرۋگە بولمايدى. «ولقىلىقتاردى تولتىرۋدا» بارلىعىن ايىرماي قويۋعا بولمايدى، ءبارىن ءبىر شىبىقپەن ايداۋعا ءتىپتى بولمايدى. تەك جالپى جاعدايلىق، ۇزاق ۋاقىتتىق، نەگىزدىك، تۇبىرلىلىك سيپات العان ءارى بۇرىن جەتكىلىكتى ىستەلمەگەن قىزمەتتەر عانا «ولقىلىقتاردى تولتىرۋ» كاتەگورياسىنا كىرەدى. سوندىقتان ولقىلىقتاردى تولتىرۋدا باستى قايشىلىقتاردى مەڭگەرۋ، نەگىزگى جاقتارعا قاراۋ كەرەك. مىسالى، ەكونوميكانىڭ جاڭا قالىبىنان العاندا، ەكونوميكالىق قۇرىلىمعا بۇرىلىس جاساپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدا ولقىلىقتار ورىن تەۋىپ وتىر، سوندىقتان قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى ىلگەرىلەتۋ قاجەت؛ جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋداعى ولقىلىق − كەدەيلىك، سوندىقتان كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋگە تۋرا كەلەدى؛ تىنىش جۇڭگو قۇرۋ قۇرىلىسىندا توراپ حاۋىپسىزدىگىندە ولقىلىق ساقتالۋدا، سوندىقتان حاۋىپسىزدىك ساناسىن جوعارىلاتىپ، ارناۋلى وڭاۋ كەرەك.

    ولقىلىقتارعا قاراتا تاعى ديالەكتيكالىق تانىمنان جازباۋ كەرەك. ءبىر جاعىنان، ولقىلىق بارلىعىن قامتىمايدى دەگەن كۇننىڭ وزىندە، ونىڭ كەزدەسپەيتىن جەرى بولمايدى. ەكونوميكا، ساياسي، مادەنيەت، قوعام، ەكولوگيا سياقتى سالالاردىڭ بارلىعىندا ولقىلىق ءومىر سۇرەدى. ۇقساماعان ءوڭىردىڭ دە وزىندىك ولقىلىقتارى بار، ەكونوميكاسى دامىعان وڭىرلەر ودان ءتىپتى دە قۇتىلا المايدى. مىسالى، بەيجيڭ، شاڭحاي، گۋاڭجوۋ، شىنجىن قالالارى ءىرى قالا ىندەتىنە تاپ بولعاندىقتان، كوپتەگەن ولقىلىقتار جارىققا شىقتى. ەندى ءبىر جاعىنان، ولقىلىق مەشەۋلىكتى، جەتەرسىزدىكتى كورسەتكەنمەن، ءبىراق وندا «كومەسكى دامۋداي» باسىمدىلىق جاسىرىنىپ جاتادى. ەگەر باستى قايشىلىقتى مىقتى يگەرىپ، كۇش - قۋاتتى ءدال ورنىندا پايدالانسا، اينالما جولدا دا باسىپ وزۋعا بولادى. مىسالى، 20 - عاسىردان بەرى، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكاسى نەداۋىر ۋاقىت مەشەۋ كۇيدە قالدى، ءبىراق جاڭالىق اشۋ وي جەلىسىن جەتىلدىرۋدى ءارى اۆياتسيا قاتارلى ءىرى سالالارداعى تەحنيكالاردان قامال الۋدى تياناق ەتكەندىكتەن، عىلىم - تەحنيكا سالاسىندا باسىپ وزۋ نىساناسىن ورىنداۋعا نەگىز قالاندى.

    ولقىلىقتاردى دۇرىس تانۋ − ولقىلىقتاردى تولتىرۋدىڭ نەگىزى. ەڭ اۋەلى، عىلمي پوزيتسيا ارقىلى ولشەم بەلگىلەۋ جانە ولشەمگە بويسۇنۋ كەرەك. بۇل ولشەم جوعارى ورىنمەن ۇلاسۋى ءارى نەگىزگى ساتىمەن بايلانىسىپ جاتۋى ءتيىس. جەر - جەردىڭ ءىس جۇزىندىك جاعدايىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، جوعارى ساپالى، تەپە - تەڭ بولۋدى دارىپتەۋ كەرەك. جوعارى ساپا − ەكونوميكالىق قۇرىلىمنىڭ جوعارى ساپالى، قوعامدىق باسقارۋدىڭ جوعارى ساپالى، جاراتىلىستىق ورتانىڭ جوعارى ساپالى، ساياسي ەكولوگيانىڭ جوعارى ساپالى بولۋىن قامتيدى. ال تەپە - تەڭدىك − ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ دامۋىنىڭ تەپە - تەڭدىگىن، سايكەسىمدىلىگىن، باياندىلىعىن مەڭزەيدى. سونىمەن بىرگە، شىندىقتى ءىس جۇزىنەن ىزدەۋ پوزيتسياسىمەن قىزمەتتەگى ولقىلىقتاردى تەكسەرىپ تولتىرۋ، ولقىلىقتاردى تولتىرۋ تانىمىن ءتىپتى دە ارتتىرۋ، ماسەلەلەردى ىرىقتى تۇردە ىزدەپ، وڭاۋ جوبالارىن بەلسەنە جاساۋ، جاڭا باسشى كونە ماسەلەلەرگە ءمان بەرمەيتىن جاعدايدان ساقتانىپ، ماسەلەلەردى وتكەنگە تەلۋدىڭ الدىن الۋ كەرەك.

    مۇنان سىرت، ولقىلىقتاردى تولتىرۋ بارىسىندا، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جاپپاي ءمان بەرۋ ادىسىندە تاباندى تۇرۋ كەرەك. بارلىعىندا جالپى جاعدايدى نەگىزگە الۋ تانىمى بولۋ، جالپى جاعدايعا قىزمەت ەتۋ جاۋاپكەرلىگى بولۋ، قيىنشىلىقتاردى باتىلدىقپەن شەشەتىن جىگەر - قايرات بولۋ، ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولۋ كەرەك. سونىمەن قاتار، ءسوزسىز، ارىندى بولۋ، قيىندىقتارعا قارسى اتتانۋ، جۇرەكتىلىكپەن ىشكەرىلەي ىزدەنىس جاساۋ؛ العان بەتىنەن قايتپاي ءىستى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزەتىن مويىماس جىگەر بولۋ قاجەت.

    «ولقىلىقتاردى تولتىرۋ» − ءبىر قىزمەت مىندەتى ءارى ەل بيلەۋدىڭ فيلوسوفياسى، ودان دا ماڭىزدىسى، ول − حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەۋدەگى ءبىر ءتۇرلى اقىل - پاراسات. ءبىز ولقىلىقتاردى تولتىرۋ بارلىعىن قامتيدى دەگەن ۇرانعا جابىسىپ الماۋىمىز ءارى ونىڭ استارىنداعى كومەسكى ورايعا دا نەمقۇرايدى قاراماۋىمىز كەرەك. ولىقىلىقتاردى تولتىرۋدى تەكسەرۋدىڭ عىلمي ءادىسى مەن قاعيداسىن ءتىپتى دە ەلەۋسىز قالدىرماۋىمىز كەرەك. تەك باستى قايشىلىقتى مەڭگەرىپ، ديالەكتيكالىق ويمەن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جاپپاي ءمان بەرگەنىمىزدە عانا، ولقىلىقتاردى تولتىرىپ، بولاشاققا نىق قاداممەن باسا الامىز.

    (اۆتور: شاڭحاي قالالىق ساياسي كەڭەس ۇيرەنۋ كوميتەتىنىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى، مەملەكەتتىك اكىمشىلىك ينستيتۋتىنىڭ قوسىمشا پروفەسسورى)

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى