وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدەگى ديالەكتيكانى يگەرەيىك

    شىن جۋاڭحاي

    جۋىق جىلداردان بەرى، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋ مەن اسقاقتاتۋدى رۋحتى تاسقىنداتىپ، جىگەردى جانيتىن، نەگىزدى كۇشەيتىپ، وزەكتى بەكەمدەيتىن نەگىزدىك ينجەنەريا رەتىندە ۇستانىپ كەلەمىز. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋ مەن اسقاقتاتۋدا جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ رۋحاني عيماراتىنىڭ «ءماتشالارى مەن دىڭگەكتەرىن» تولىق بەكەمدەۋ كەرەك. بۇل مىندەتتى ورىنداۋدا قوعامنىڭ نەگىزگى اعىمداعى يدەولوگيانىڭ قالىپتاسۋ، دامۋ زاڭدىلىعىنا بويسۇنىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدەگى ءبىر قىدىرۋ ديالەكتيكانى يگەرۋ كەرەك.

    «ءبىر» مەن «كوپتىڭ» ديالەكتيكاسىن جاقسى يگەرۋ قاجەت. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋ مەن اسقاقتاتۋدا كۇن سايىن تۇرلەنگەن قوعامدىق رەالدىقتا سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن يدەيا، مادەنيەت سالاسىنىڭ نەگىزگى اۋەنى ەتۋ كەرەك. تۇرلەنۋ بارىسى قانشا ىلگەرىلەسە، نەگىزگى اۋەندى سولعۇرلىم اسقاقتاتۋعا تۋرا كەلەدى، بۇل جۇڭگو مەن شەتەل قوعامىنىڭ دامۋىنداعى ورتاق زاڭدىلىق. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدى ايتار بولساق، ءبىر جاعىنان، ونىڭ ءمانى اشىق تا ايقىن بولۋ، جەتەكشىلىك سيپاتتاعى انىقتاماسى مەن تۇسىندىرمەسى بولۋ، ياعني «ءبىردى» تۇراقتاندىرۋ كەرەك؛ ەندى ءبىر جاقتان، ول قوعامداعى الۋان ءتۇرلى جۇرتشىلىقپەن توعىسۋ ءۇشىن، باي مازمۇندى، الۋان ءتۇرلى بەينەلەۋ، ۇعىندىرۋ ءتاسىلىن قاجەت ەتەدى. كەزەكتەگى سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدە، ءبىز «ءبىردى» اناعۇرلىم ءدال، تولىق تۇسىندىرۋمەن بىرگە، «كوپتى» اناعۇرلىم تارتىمدى، ايشىقتى بەينەلەۋىمىز كەرەك.

    «كورنەۋدەگى» مەن «كومەسكىدەگىنىڭ» ديالەكتيكاسىن جاقسى يگەرۋ قاجەت. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى سىندى زامانىمىزداعى جۇڭگو قوعامىنىڭ يدەيا، مادەنيەت سالاسىنداعى نەگىزگى اۋەندى اسقاقتاتۋ ءۇشىن، ءار ءتۇرلى كورنەۋدەگى تاربيە، تاراتۋ قۇرالدارى سياقتىلارعا سۇيەنىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى جونىندەگى ۇگىت - تاربيەنى تۇتاس قوعامنىڭ تۇكپىر - تۇكپىرىنە، تۇرلىشە توپتارعا جەتكىزۋىمىز، وسىمەن بىرگە، ورەلى كەڭەس، ىزگى نيەتپەن بىرتىندەپ اسەر ەتۋىمىز قاجەت. شي جينپيڭ جولداس: وزەكتى قۇن كوزقاراسىن «قوعامدىق تۇرمىسقا ءسىڭىرۋدى»، «وزەكتى قۇن كوزقاراسىنىڭ ىقپالىن اۋا سياقتى بارلىق جەردە، كەز كەلگەن ۋاقىتتا تابىلاتىن ەتۋدى» باسا دارىپتەگەن بولاتىن. بۇل − وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدە «كورنەۋدەگى» مەن «كومەسكىدەگىنىڭ» ديالەكتيكاسىن سانالى يگەرگەندىكتى بىلدىرەدى.

    «ەرتەدەگى» مەن «بۇگىنگىنىڭ» ديالەكتيكاسىن جاقسى يگەرۋ قاجەت. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدە مادەنيەتتىڭ كۇشىنەن تولىق پايدالانۋ كەرەك. بۇل جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىن دە، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەن جۇڭگو حالقىنىڭ ۇلى توڭكەرىس بارىسىندا جەتىلدىرگەن توڭكەرىستىك مادەنيەتى مەن سوتسياليستىك وزىق مادەنيەتىن دە قامتىپ جاتادى. ەرتەگى مەن بۇگىنگىگە تەڭ ءمان بەرۋدەن جازباي، تاريحتى ارشۋ مەن قازىرگىنى يگەرۋدى تىعىز ۇشتاستىرىپ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىمەن تاربيەلەۋدى كۇشەيتۋمەن بىرگە، توڭكەرىستىك مادەنيەتپەن، سوتسياليستىك وزىق مادەنيەتپەن تاربيەلەۋدى دە كۇشەيتىپ، ەرتەدەگى مەن بۇگىنگى مادەنيەت بايلىقتارىن توعىستىرۋ بارىسىندا جۇرتتى مادەنيەتتىڭ تاريحىن، مادەنيەتتى ەل جاعدايىن جانە مادەنيەتتىڭ بورىشىن ايقىن تانۋعا جەتەلەپ، مادەنيەت جونىندەگى سەنىمى مەن قۇن كوزقاراسى جونىندەگى سەنىمىن ارتتىرىپ، جاڭا ساپاردا جاڭالىق اشۋداعى جاۋاپكەرلىك رۋحى مەن قابىلەتىن كۇشەيتۋ كەرەك.

    «ۇكىمەت» پەن «حالىقتىڭ» ديالەكتيكاسىن يگەرۋ قاجەت. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرۋدە ۇكىمەتتىڭ جەتەكشىلىگىنە تاپجىلماي تاباندى بولىپ، ونىڭ حالىق بۇقاراسىن تاربيەلەۋ، قوعامدىق پىكىر ارقىلى ۇگىت جۇرگىزۋ، ءتۇزىمدى ولشەمدەندىرۋ، مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتۋ جاعىنداعى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە، جاڭا داۋىردە جۇرتشىلىقتى يلاندىرۋ مەحانيزمىن بەلسەندى ورناتىپ، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، وتباسىنىڭ، اۋىل ارداگەرلەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن قوزعاپ، حالىقتىق مادەنيەتتىڭ، فولكلورلىق مادەنيەتتىڭ قوعامنىڭ نەگىزگى اعىمىنداعى قۇن كوزقاراسى قۇرىلىسىمەن باعىتتاستىعىن كۇشەيتىپ، وزەكتى قۇن قۇرىلىسىندا، رۋحاني وركەنيەت قۇرىلىسىندا ۇكىمەت پەن حالىقتىڭ بىرگە قۇرىپ، بىرىنە - ءبىرى كومەكتەسەتىن جاعدايىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

    ( اۆتوردىڭ مەكەن - جايى: ۋحان ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا، قوعامدىق عىلىم زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باستىعى)

جاۋاپتى رەداكتور: