لين ءجۇندى

لين ءجۇندى

 لين ءجۇندى، ەر، حانزۋ، 1938-جىلى ناۋرىزدا دۇنيەگە كەلگەن، پارتيا مۇشەسى، تىرى كەزىندە جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى 63650 اسكەري ءبولىمىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى بولعان. لين جۇندى قوسىنعا قاتىناسقان 52 جىلدان بەرى پارتيا ىستەرىنە ادال بولىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرىپ، وتاننىڭ ءۇمىتىن اقتاۋعا ۇمتىلدى. ەلىمىزدەگى بارلىق يادرولىق تاجىريبە مىندەتىنە قاتىناسىپ، ءبىر قىدىرۋ وزەكتى، ماڭىزدى تەحنيكادا قامال الىپ، ماڭىزدى عىلمي زەتتەۋ جاعىنا كوپتەگەن ناتيجەگە قول جەتكىزدى، مەملەكەت قورعانىسىنىڭ نەگىزىن قالاۋ جاعىندا سۇبەلى ۇلەس قوستى.

 لين ءجۇندى ءومىرىن قۇبا تۇزگە، اتوم جانە سۋتەگى بومبىسىن جارۋ، جاساندى سەرىكتى ۇشىرۋ ۇلى ىسىنە ارنادى. 26 جاسىندا عىلمي زەرتتەۋ گرۋپپاسىن باستاپ دۇنيە جۇزىندەگى تۇڭعىش ساعات فورمالى قىسىمدى اۆتوماتتى ەستەلىككە الۋ اسپابىن زەرتتەپ، ەلىمىزدەگى تۇڭعىش اتوم بومبىنىڭ ءساتتى جارىلۋىنا ماڭىزدى ۇلەس قوستى. 28 جاسىندا كەڭىستىكتە قىسىمدى اۆتوماتتى ەستەلىككە الۋ اسپابىن زەرتتەۋگە ىزدەنىپ، ەلىمىزدەگى تۇڭعىش سۋتەگى بومبىسىن الىپ ۇشاتىن ايروپىلاننىڭ بومبى تاستاۋ حاۋىپسىزدىگىن دالەلدەۋ جاعىندا عىلمي نەگىزبەن قامدادى. 40 جاسىنان باستاپ ول يادرولىق قوپارىلىستىڭ كەرنەۋ تولقىنى مەن جەر سىلكىنۋ، قالدىق سىلكىنىس سياقتىلاردى ولشەۋ جۇيەسىن قۇرۋدى زەرتتەدى جانە ىلگەرلەتىپ، ەلىمىزدىڭ جەر استى يادرو سىناعى سونداي-اق يادرو سىناعىنان جەر سىلكنۋگە تيىم سالۋدى تەكسەرۋ تەحنيكاسىن دامىتۋ جاعىندا بەرىك نەگىز قالادى. ول دەربەس ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىنا يە نەگىزگى بولشەكتەردى زەرتتەۋمەن بىرگە حالقارادا ەلدەن ەرەك تەوريالىق مەحانيكاعا تاجىريبە جاساۋ جابدىعىن جاسادى. 1997-جىلى باس ينجەنەرلىك قىزمەت ورنىنان دەمالىسقا شىققاننان كەيىن عىلمي زەرتتەۋ سىناعىن جۇرگىزۋ الدىڭعى شەبىندە جان قيارلىقپەن كۇرەس جۇرگىزدى، مەملەكەت قورعانىسى عىلمي زەرتتەۋ سالاسىندا ون نەشە ماڭىزدى كوكەيتەستى تاقىرىپتى زەرتتەۋ مىندەتىن ۇستىنە الىپ، ءبىر جىلدىڭ 300 نەشە كۇنىندە قۇبا شولدەگى تاجىريبە الاڭىندا تۇنەدى. 2012-جىلى 4-مامىردا لين جۇندىنىڭ ءوت وزەگى اۋىرۋىنا شالدىعىپ سوڭعى مەزگىلىنە وتكەندىگى انىقتالدى. ءوزىنىڭ ءىلمي يدەياسى مەن تەحنيكا جاقتاعى ويىن دەر كەزىندە جەتكىزۋ ءۇشىن ول شيپاحاناعا جاتىپ ەمدەلۋدەن باس تارتىپ، قىزمەت ورنىنا قايتىپ باردى.

 23-مامىردا زورلىقپەن شيپاحاناعا جاتىپ ەمدەلدى، ول قىزمەت ۋاقتىن مىقتى يگەرۋ ءۇشىن وپەراتسيا جانە حيميالىق جولمەن ەمدەلۋدەن باس تارتتى. 26-مامىردا ناۋقاسى ناشارلاعاندىقتان سالماقتى ناۋقاستاردى باقىلاۋ بولمەسىنە جەتكىزىلدى. ول ەسىن جيعاننان كەيىن شيپاگەرگە: «مەن يادرو سىناعىن جۇرگىزۋمەن شۇعىلدانامىن، جاپا-ماشاقاتتان، ولىمنەن قورىقپايمىن. ءدال قازىر بارىنەن ماڭىزدىسى ۋاقت جانە قىزمەت»،-دەدى. ءومىرىنىڭ ەڭ سوڭعى سەگىز كۇنىندە اۋىرۋ ازابىنا ءتوزىپ، ءومىر بويى جۇرەك قانىن سارقىپ جيناعان 30 مىڭ دانا عىلمي زەرتتەۋ ماتەريالىن رەتتەدى، 3 رەت تەلەفون ارقىلى عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتىنە جەتەكشىلىك ەتتى، ەكى رەت عىلمي تاقىرىپ زەرتتەۋ گرۋپپاسىنىڭ مۇشەلەرىن جيناپ سوڭعى مىندەتتى تاپسىردى ءارى التى ۇسىنىستى جازىپ قالدىردى. ول ەكى كۇن ۋاقتىن جۇمساپ 80 مىڭ ارىپتىك دوكتورلىق وقۋىن ءبىترۋ ديتەرتاتسياسىن وڭدەدى سونداي-اق 338 ارىپتىك سارالاۋ پىكىرىن جازدى. ءومىرىنىڭ ەڭ سوڭعى كۇنى قۇرساڭعى ءىسىپ، تىنىسى تارىلىپ، السىرەپ جاتسادا 9 رەت توسەكتەن ءتۇسىپ قىزمەت ىستەۋدى ءوتىندى. ەڭ سوڭىندا شيپاگەر كوز جاسىن تيا الماي ونىڭ توسەكتەن ءتۇسىپ ءبىر ساعات قىزمەت ىستەۋىنە قوسىلدى.

ول ءومىرىنىڭ سوڭعى مينۋت –سەكۋندتىنا دەيىن اسكەرگە ءتان كۇرەسشەڭدىك بەينەسى ارقىلى اسكەري ىستەرمەن شۇعىلدانعان كەزدەگى سەرتىن ورىندادى.

لين ءجۇندى ءبىر رەت ءبىرىنشى دارەجەلى، ءبىر رەت ەكىنشى دارەجەلى، ەكى رەت ءۇشىنشى دارەجەلى ەڭبەك كورسەتكەن، تۇتاس ارميانىڭ وسىزامانعى توڭكەرىستىك اسكەرلەرگە ءتان وزەكتى قۇن كوزقاراسىن امالياتتان وتكىزۋشى احپارات كەيىپكەرى، وزەكتى قۇن كوزقاراسىن امالياتتان وتكىزۋدىڭ ۇلگىسى سياقتى داڭىققا يە بولدى.

جاۋاپتى رەداكتور:伊马木