中文

ەسكىرمەيتىن ەستەلىك...

ەرسىنالى سۇلتان ۇلى

بالا كۇنگى ەستە قالعان ساتتەرىن حاتقا تۇسىرگەن قارت اپتاسىندا بولماسا ايىندا كونەتوز ەستەلىك قاتيرەلەرىن اقتارىپ ءبىر شولىپ شىعادى. قارتايعاندا بالا كۇنگى شاقتارىن ەسكە الۋدىڭ ءوزى دە عانيبەت شىعار قارت ءۇشىن. ەستەلىگىنىڭ ىشىندە تەك بالالىق عۇمىرى عانا ەمەس، ەسەيۋ بارىسىنىڭ ءاربىر كوڭىل تولقىتار كەزەڭدەرى دە وتە تارتىمدى بەينەلەنىپتى، اۋەلى، پارتيا مەن ۇكىمەتكە دەگەن ريزاشىلىعى، باقىتتى زامان تاقىرىبىنداعى جازبالارى دا كوڭىل تولقىتادى. ول كەيدە تىرلىك بولسا، وسىناۋ دۇنيەلەرىمدى رەتتەپ، ۇرپاقتارىمنىڭ كادەسىنە جاراتسام دەپ ويلايدى. الايدا، مۇنى كىم وقي قويار؟ - دەيدى تاعى بىردە. بۇل مەنىڭ ومىرىمدەگى ىزدەنىستەرىمنىڭ ءبىر ءبولىمى عوي. ويىمدى تەربەگەن ساتتەردىڭ قاعاز بەتىندەگى ەلەسى ۇرپاقتارىم قاشان بولماسىن ىزدەپ تاۋىپ وقيتىندىعىنا سەنەمىن، - دەيدى قايراتتانا ءوز - وزىنە ءتىل قاتقان قاريا. بىزدە اتا - بابالارىمىزدىڭ تاعىلىمدى تاعىلىماتىن ويىمىزدىڭ ءورىسى، جانىمىزدىڭ جىلۋى ەتىپ كەلمەدىك پە؟ و، مەنىڭ بالالىعىم! - دەيدى ىشتەي الدەبىر ىسىنە ءسۇيىنىپ. مەن قاريانىڭ ۇزاق جىلدىق سارى مايداي ساقتاعان ەستەلىك قاتيرەسىنەن، بايىپپەن سويلەپ، سالماقتاپ وي ايتاتىن اڭگىمەلەرىنەن كوپ وي ءتۇيدىم. قيالىنا ەرىك بەرگەن قاريا، ە، بالام، مەن ءوزىم شەشەمنىڭ قانداي ادام ەكەنىن دە كورمەي قالعان اداممىن. كوكىرەگىمدە ساعىنىش بولىپ ماڭگىگە ورناعان سول انانىڭ ەلەسىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن تەك قيالىمدا عانا ەلەستەتەمىن. بالا كەزىم، اتپال ازامات بولىپ وڭ - سولىمدى تانىعاننان كەيىن دە تۇرمىستىڭ قيىنشىلىعىنا كوپ ۇشىرادىم. مەنىڭ يرادامدى سول قيىنشىلىق شىڭادى. قوعامدىق قىزمەتتەر ىستەدىم. پارتيا مەن ۇكىمەت تاربيەلەدى ءارى ماعان جوقشىلىق تارتتىرعان جوق. قازىر اۋىلدىڭ اقساقالىنا اينالدىم، - دەدى ءسوزىن قىسقا قايىرعان كەرىمجان جالەلقان ۇلى قاريا. 1939 - جىلى توعىزتاراۋدىڭ مۇقىر جىرعالاڭىندا دۇنيە ەسىگىن اشىپ، 1947 - جىلدان 1954 - جىلعا دەيىن توعىزتاراۋدىڭ جىرعالاڭىندا اشىلعان باعىستان مەكتەبىندە 7 - جىلدىقتى بىتىرگەن. كەرىمجان كاريا سول كەزدە قيىنشىلىق قىسپاعىندا جۇرسەدە ءبىلىم الۋعا دەگەن قۇشتارلىعىن ءبىر كۇندە سۋىتپاپتى. الايدا، وتباسىلىق جاعدايى جار بەرمەگەندىكتەن ول جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسىپ وقۋ ورايىنا يە بولا الماي، اقىرى موڭعۇلكۇرەدەگى تۋىستارىنىڭ اراسىنا بارىپ، سول جەردە اعارتۋشىلىق ساپارىن باستايدى. 7 - كلاستىق ماعلۇماتپەن 1959 - جىلدان 1966 - جىلعا دەيىن جامانتاي قاشاجار مەكتەبىندە وقىتۋشى بولىپتى. وقىتا ءجۇرىپ ۇيرەنىپ، اقىرى ىلە پەداگوگيكا مەكتەبىنەن ءبىر جىل ءبىلىم تولىقتىرىپ، 1967 - جىلدان 1968 - جىلعا دەيىن سۋىقتوعاي مەكتەبىندە، 1968 - جىلدان 1989 - جىلعا دەيىن اقاياز فەرماسىندا مەكتەپ باستىعى بولسا، 1989 - جىلى اۋداندىق وقىتۋشىلار ءبىلىم اسىرۋ مەكتەبىندە وقىتۋشى بولىپ، 1992 - جىلى داڭقپەن پەنسياعا شىعىپتى. قاريا «پارتيا مەن ۇكىمەتكە مىڭ العىس، مەنى تاربيەلەدى، قوعامعا ۇلەس قوسۋىما وراي جاراتىپ بەردى، مەن وتكەن كۇندەرىمە ەشقاشان دا وكىنبەيمىن، پەنسياعا شىققاندا دا وقۋ - اعارتۋ سالاسى ءبىر كۇندە ەسكەرۋسىز قالدىرعان جوق، 2010 - جىلى كۇزدە بەيجيڭ، داليان سياقتى ءىرى قالالارعا اپارىپ، ەكسكۋرسيالاتىپ كەلدى. بۇل پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ بىزگە دەگەن قامقورلىعى مەن كوڭىل ءبولۋى»، - دەدى قۋانىشتى بەينەدە. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە جاقىنداعان ونىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىن قولىنان قالامىن تاستاماي، سەزىنگەن سەزىنىستەرىن ولەڭ شۋماعىنا، قارا ءسوز مانىنە ءسىڭىرىپ جازعان ەستەلىك قاتيرەسىن اقتارىپ وتىرمىن.

سوناۋ جىلدارى (1983 - جىلى جازىلعان) «ەڭبەك» دەگەن ولەڭىندە:

ەڭ ۇلى دۇنيەدە ەڭبەك دەگەن،

جايقالار ەگىستىگىم ەڭبەكپەنەن.

ەڭبەگىم ءونسىن دەسەڭ رەتىن تاپ،

قيىن ءىستى وڭاي ما جەڭبەك دەگەن.

دۇنيەنى جاراتىپ، تاپقان ەڭبەك،

ادامعا ۇلى مىندەت ارتقان ەڭبەك.

اساۋداي تابيعاتتى بويسۇندىرىپ،

جۋاسىتىپ تايداي عىپ باققان ەڭبەك.

بايلىعىن جەر استىنىڭ اشقان دا ەڭبەك،

زەڭگىردە قۇستاي قانات قاققان دا ەڭبەك.

ءتورتتى وسىزامانداندىرۋ بەتالىسپەن،

سان قۇرىلىستى سالدىرعان تاستان دا ەڭبەك... دەپ تولعانىپتى. «وتان»، «جاستارعا ءناسيحات» اتتى بىرنەشە ولەڭ، تولعاۋلارى ءالى كۇنگە دەيىن ەسكى ەستەلىك قاتيرەسىنىڭ ىشىندە سايراپ جاتىر. ۇڭىلە وقىعان ۇرپاققا مول قازىنا، ويلاندىرادى، تولعاندىرادى. وتاندى ءسۇيۋ مەن باياشات زاماننىڭ قادىرىن تەرەڭ سەزىنە تۇسەسىڭ. اۋىل ونەر كەنىشى دەگەن وسى شىعار - اۋ! جاستىق جالىنىمىزدى سىزدەردەي دانا كوكىرەك قارتتاردىڭ وتكەن كۇندەرىنەن قالعان ءومىر تاجىريبەلەرىنە قۇشتار ەتۋگە تارتا تۇسكەن قانداي كۇش ەكەن ءسىرا؟ كوڭىلدەگى سۇراۋدىڭ جاۋابىن دا سىزدەردەي سۇڭعىلا قارتتارىمىزدىڭ اقىلىنان تابامىز - اۋ! سىرلاستىق بولسا، تاتىمدى اڭگىمەلەرىڭىزدەن ءومىردىڭ ءمانىن ءتۇسىنىپ، وركەنيەتتىڭ قادىرىن سەزىنە تۇسەتىنىمىز مۇندا تۇر. ال ەستەلىگىڭىزدەگى تارتىمدى دۇنيەلەرىڭىزدى وي ەلەگىمىزدەن وتكىزە وتىرىپ ويلانۋ، ودان ءتالىم الۋ، بۇگىننىڭ قادىرىن بىلەر، ەرتەڭىمىزگە جول اشار تۇشىمدى اقىل قابىلداۋ ءبىزدىڭ مىندەت. امان بولىڭىز اۋىلدىڭ قازىنالى قارتى...

جاۋاپتى رەداكتور: جانار قاناپيا قىزى
جايمالاۋ