中文

بەلگى −بەدەلىڭ...

ەرسىنالى سۇلتان ۇلى

تىگىس سىزىعىنان اسىرىپ جاۋاپ جازساڭ، ەمتيحان قاعازىڭ يناۋاتسىز. ءبىز وسىنى كورىپ، وسىعان قۇرمەت ەتىپ ەسەيدىك. قۇرمەت ەتپەي، ەلەڭدە قىلماعاندار سىن ەستىپ، ەمتيحان تولىمدىلىعىنان قاعىلدى. ەگەر ەمتيحان تولىمدىلىعىنان ايرىلساڭ وندا وقۋشىلىق بەدەلىڭە نۇقسان جەتەدى. ويلامدى ادام ءۇشىن ءومىردىڭ ءوزى ەمتيحان، تۇرمىستىڭ ءوزى تۇجىرىم. ءبىز كەيىن تۇسىندىك ءسىزدى دە، ءبىزدى دە سول بەلگى كوپتەگەن پەندەلىكتەرگە، يەك سۇيەۋشىلىككە ۇيرەتۋدەن ساقتاندىرىپتى. ەگەر سول بەلگى (سىزىق) بولماساشى؟ وندا كەيبىر مۇعالىمدار دا تانىسى مەن ءبىلىسىنىڭ ەمتيحان قاعازىنا ءوز بىلگەن ءنومىرىن قويا بەرەرمە ەدى. راسىندا، ەمتيحان قاعازىنداعى وسىناۋ بەلگى (سىزىق) −ناقتى ەڭبەگىڭدى باعالاۋدىڭ ەڭ ءونىمدى ءتاسىلى. ويتكەنى ەمتيحان سىزىعىنىڭ ىشىندە سەنىڭ العان ءبىلىمىڭدى ناقتى بەينەلەيتىن كەڭىستىك تۇرادى. سەن سول جەردە ەمتيحان سۇراۋىنا جاۋاپ بەرەسىڭ. سول ارادان ەمتيحان تەكسەرۋشى ۇستازىڭ سەنىڭ سۇراۋعا بەرگەن جاۋابىڭا دۇرىس ءارى ءادىل باعا بەرەدى. ال سىزىقتىڭ ىشىندە سەنىڭ ەسىمىڭ جاسىرىن تۇرادى. مۇنىڭ ءوزى دە بويىمىزدى پەندەلىكتەن، ويىمىزدى ويسىزدىققان ساقتاندىرۋ. سول بەلگى بولعاندىقتان دا بۇگىندە ەڭبەگىڭ قۇرمەتتەلىپ، شىنايى ەڭبەكتىڭ ءتاتتى جەمىسىنىڭ ءدامىن تاتىپ وتىرسىڭ. سول بەلگى سەنىڭ كەيدە ءمورالىڭدى، تارتىپتىلىگىڭدى، قىراعىلىعىڭدى بەينەلەيدى. العان ءبىلىمنىڭ ءتاتتى جەمىسى دە ۇستاز باعامىمەن ولشەنەتىن وقۋشى عۇمىرىڭدا سول بەلگى سەنى ءبىر رەت بولسادا باسقالارعا يەك سۇيەۋ، كەيبىر تانىس - ءبىلىس وقىتۋشىنىڭ جەڭ ىشىنەن بىرەر ءنومىردى قوسىپ بەرە سالاتىن باقاي قۋلىعىنان ساقتاندىرادى. سەن ءبىر رەتكى ەمتيحاننان 2 ءنومىر بولسادا جاقسى الدىڭ. ال كەيىنگى ەمتيحاندا قايتەسىڭ؟ ءبىر رەت تانىس وقىتۋشىڭ سەنى ەمتيحاننان وتكىزىپ قويدى، ەكىنشى وقىتۋشى سەنى سويتە مە؟... وقۋشى كەزدە وقىتۋشىنىڭ جان باسۋى ەشقانداي تالاس تۋدىرماۋى مۇمكىن. الايدا سول وقىتۋشىنىڭ وقۋشىعا دەگەن جان اشىرلىعىنىڭ ەمتيحاننان وتكىزىپ نەمەسە ءنومىر قوسىپ قويۋداي «باقاي قۋلىعى» ءبىر وقۋشىنىڭ ومىرىنە، ءوز تىرىسشاڭدىلىعىمەن ءبىلىم يگەرۋىنە بولعان قياناتى ەكەنىن تۇسىنبەيدى. تۇسىنسە ويتپەس ەدى. بەلگى (سىزىقتىڭ) ەمتيحان قاعازىنىڭ بەتىندە پايدا بولۋى دا ادامدار پەندەلىگىنەن ساقتانۋداعى بىردەن - ءبىر ءتاسىل. وقىتۋشى بولعان ادام، ءسوزسىز، وقۋشىنىڭ الار نومىرىمەن وقۋشى ءبىلىمىن ولشەمەۋ كەرەك. قايتا وقۋشىنىڭ ەمتيحان قاعازىنداعى بەرگەن جاۋابى ارقىلى وقۋشىنىڭ جان سەزىمىن ءتۇسىنۋى شارت. وقىتۋشى بەلگىدەن اتتاپ «باقاي قۋلىقتان» وقۋشىنى ەرتەرەك اراشالاي الماسا، وندا قوعامدىق ورتا سول وقۋشىعا كەتكەن «باقاي قۋلىق»، «وتىرىك كومەكتىڭ» جاساندىلىعىن ايتەۋ ءبىر كۇن جارقىراتىپ، وقۋ - وقىتۋىمىزداعى السىزدىكتى پاش ەتەدى. وقۋشىلىق ءداۋىر ادامداردىڭ ءبىلىم يگەرەتىن ءداۋىرى، ول مۇددەلىك قاتىناسقا بارا قوياتىن ءداۋىر ەمەس. ول ءبىر ەركىن ءداۋىر. بۇل ناعىز ءبىلىم يگەرۋىڭدەگى ماڭىزدى ءتۇيىن. وسى ءتۇيىندى يگەرۋدە بەلگىنىڭ رولىنا نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى.

ال ديقانعا كەلەيىكشى، ول دا ءبىر باعبان. باعبان ەڭبەگىنىڭ جەمىسى بولعان التىن ءداندى اتىزداردىڭ ورتاسىن بەلگى قاق ءبولىپ جاتادى. ول بەينە ديقان ەڭبەگىن ءتىپتى دە وبرازداندىرىپ تۇرادى. وزگەنىڭ ەڭبەك جەمىسىنىڭ قانشالىقتى ەكەنىن ءسىز ءوز ەگىنىڭىزدىڭ بەلگىسىنە قاراپ تۇرىپ باسقالاردىڭ ەڭبەك جەمىسىن، ەگىن ەگۋگە قانشالىق بوداۋ بەرگەندىگىن سالىستىرا الاسىز. ءسىز ءوز ەگىندىگىڭىزدىڭ ءاربىر دانىنە جاۋاپتىسىز، ويتكەنى ول ءوز ەڭبەگىڭىزدىڭ بوداۋىنان كەلەدى. ال اتىز بەلگىسىنەن ءوتىپ باسقانىڭ ءبىر تال ءدانىن ورىپ الساڭىز، وندا، كورشى ەگىن يەسىنىڭ جازعىرۋىنا ۇشىراۋىڭىز، ءتىپتى، بىتپەس داۋعا دۋشار بولۋىڭىز مۇمكىن. سوندىقتان دا ەرتە كوكتەمدە «اتىز بەلگىڭدى تەرەڭ تارت» دەپ جاتادى. بۇل جەردەگى بەلگىدەن ءوتۋ، ەلدىڭ استىعىن قوسا ورۋ ءسىزدىڭ ءمورالسىزدىعىڭىز. ول بەلگى −ءسىزدىڭ باعباندىق بەدەلىڭىز، پەندەلىكتەن ساقتاندىرىپ تۇراتىن بەلگى. ول ءسىزدىڭ ازاماتتىق ءمورالىڭىزدىڭ، ادال باعبان ەكەنىڭىزدىڭ بەلگىسى. ءوز ەڭبەگىنە قۇرمەت قىلاتىن ادام وزگەنىڭ ەڭبەك جەمىسىن دە ايالاي بىلەدى. سوندىقتان بەلگىگە قۇرمەت −ءوز بەدەلىڭىزدى قورعاۋداعى ەڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.

ءتۇيىن ءسوز: وقىتۋشى مەن ەگىنشى كاسىپتىك جاقتان قارايلاستاۋ بولعانىمەن، وقىتۋشى ادام تاربيەلەۋدىڭ باعبانى. ال ەگىنشى ەگىن ەگۋدىڭ قىرى مەن سىرىنا قانىققان باعبان. بىرەۋى جاراسىمدى قوعامنىڭ جاۋىنگەر تىرەكتىلەرىن، ەندى بىرەۋى جاراسىمدى قوعامنىڭ تۇرمىس ورەسى ءۇشىن ەڭبەكتەنگەن ەڭبەككەر. الايدا ولاردىڭ ارالىعىندا ەڭبەك جەمىستەرىن وزگەلەردەن دارالاندىرىپ تۇراتىن بەلگى بولادى. ول وقىتۋشى، ۇرپاق، باعبان اراسىنداعى بەلگىگە قۇرمەتپەن قاراۋ بەدەلىنەن كەلگەن ەڭبەك جەمىسى.

جاۋاپتى رەداكتور: جانار قاناپيا قىزى
جايمالاۋ