中文

سوت مەكەمەسىنىڭ شاقىرتۋ قاعازىن العاننان كەيىن سوتقا كەلمەسە قانداي زارداپ كەلىپ شىعادى

قازىرگى ۇشقان قۇستاي دامىعان زاماندا ادامداردىڭ تۇرمىس ساۋياسى جوعارلاپ،باسقالارمەن قارىم - قاتىناسى كوبەيۋىمەن بىرگە قايشىلقتارىدا تۋىلىپ وتىردى، وسى قايىشلىقتاردى زاڭ بويىنشا دۇرىس شەشۋ ءۇشىن، كوپتەگەن ادامدار سوت مەكەمەسىنە ارىز-شاعىم بەرۋ ارقىلى زاڭدىق مۇدەسىن قورعايتىن بولدى، ءبىراق ءىشنارا داۋگەرلەرىمىز سوت مەكەمەسىنىڭ قىزمەت تارتبىنە ءسال قاراپ، سوڭىنان وپىق جەپ جاتاتىندار كوپ، سونىڭ ءبىرى بولعان داۋگەرلەردىڭ زاڭ بويىنشا سوتقا شاقىرتۋ، سوت مەكەمەسىنىڭ سوتقا شاقىرتۋ قاعازىن تاپسىرىپ العاننان كەيىن، ۋاعىندا سوتقا كەلمەسە سوتقا ايداتىپ اكەلۋ، ارىزىن قايتارىپ الۋ، سىرتىنان ۇكىم شىعارۋ سىندى زارداپتار كەلىپ شىعادى، تومەندە مەن سول زارداپتاردى تولىق تۇسىندىرىپ وتەيىن.

سوت مەكەمەسىنىڭ شاقىرتۋ قاعازىن العاننان كەيىن سوت مەكەمەسىنە كەلمەسە تومەندەگىدەي زاراداپ كەلىپ شىعادى.

1. سوتقا ايداتىپ اكەلۋ

ايداتىپ اكەلۋ قىلمسىتى ىستەر جاعىنداعى ماجبىۇرلەۋ شارالارىنىڭ ءبىرى، حالىق سوت مەكەمەسىنىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن شارت اسىتندا زورلىقتى تۇردە سوتقا شاقىراتىن شارالارىنىڭ ءبىرى. ايداتىپ الۋ سوتقا ءسوزسىز قاتىناساتىن جاۋاپكەرلەرگە قاراتىلادى. « ازاماتتىق ىستەر ارىز شاعىم زاڭىنىڭ» 109- تارماعىندا داۋگەرلەر سوتقا ءسوزسىز كەلۋگە ءتيسىتى بولىپ ەكى رەت شاقىرتۋ قاعازىن جىبەرىپ، شاقىرتسادا ورىنسىز سەبەپتەرمەن كەلمەي قويعان جاۋاپكەرلەردى حالىق سوت مەكەمەسىنىڭ ايداتىپ الۋىنا بولادى دەپ بەلگىلەنگەن.ءتارتىپ جاقتان الىپ ايتقاندا ايداتىپ اكەلىنەتىن جاۋاپكەرلەرگە ايداتىپ اكەلىنۋدەن بۇرىن ءسوزسىز ەكى رەت شاقىرتۋ قاعازىن بەرىپ شاقىرتقان بولۋ.

« ازاماتتىق ىستەر ارىز-شاعىم زاڭىنىڭ » بەلگىلەمەسىنە ساي ايداتىپ الۋدى سوت باسىتعى بەكىتەدى، ايداتىپ الۋدا ايداتىپ الۋ كۋالىگىن تاراتىلادى. سوندىقتان ەگەر ءسىز ءمالىم دەلودا جاۋاپكەر رەتىندە سوت مەكەمەسىنە شاقىرتىلساڭىز، ۋاقىتىندا سوتقا قاتىناسۋدى ۇمىتپاڭىز، بولماسا سوت مەكەمەسىنىڭ سوتقا ايداتىپ الۋ ۇقىعى بار.

2. ارىزىن قايتارىپ الۋ.

ارىزىن قايتارىپ الۋ سوت مەكەمەسىنە ارىز بەرگەن تالاپكەرلەرگە قاراتىلادى. «ازاماتتىق ىستەر ارىز-شاعىم زاڭىنىڭ » 143- تارماق بەلگىلەمەسىنە ساي تالاپكەر شاقىرتۋ قاعازىمەن شاقىرتىلىپ، سوتقا كەلۋدەن ورىنسىز سەبەپپەن باس تارتسا نەمەسە سوت اياقتاماي سوتتىڭ رۇقساتىنسىز سوتتان كەتىپ قالسا ارىز- شاعىمىن قايتارىپ الۋدى تالاپ ەتكەن رەتىندە قارالادى. جاۋاپكەر قارسى شاعىم ايتسا سىرتىنان ۇكىم شىعارۋعا بولادى. سوندىقتان ەگەر ءسىز ءمالىم سەبەپتەرمەن سوت مەكەمەسىنە ارىز بەرىپ، سوت مەكەمەسى شاقىرتۋ قاعازى ارقىلى سوتقا قاتىناسۋدى ۇقتىرىپ، ءسىز ورىنسىز سەبەپتەرمەن سوتقا قاتىناسپاڭىز ارىزىڭىزدى قايتارىپ العان رەتىندە ءبىر جايلى ەتىلەدى.

3. سىرتىنان ۇكىم شىعارۋ

سىرتىنان ۇكىم شىعارۋ سوت مەكەمەسىنىڭ قارسى جاق داۋگەرى سوتقا كەلىپ قاتىناسپاسعاندا شىعاراتىن ۇكىم.

تالاپكەر شاقىرتۋ قاعازىمەن شاقىرتىلىپ، سوتقا كەلۋدەن ورىنسىز سەبەپپەن باس تارتسا نەمەسە اياقتاماي سوتتىڭ رۇحساتىنسىز كەتىپ قالسا، ارىز- شاعىمىن قايتارىپ الۋدى تالاپ ەتكەن رەتىندە قارالادى؛ جاۋاپكەر قارسى شاعىم ايتسا سىرتىنان ۇكىم شىعارۋعا بولادى.

ۇكىم جاريالانۋدان بۇرىن تالاپكەر شاعىمىن قايتارىپ الۋدى وتىنسە، وعان رۇحسات ەتۋ- ەتپەۋ جونىندە حالىق سوت مەكەمەسى كەسىم جاسايدى.

حالىق سوت مەكەمەسى شاعىمىن قايتارىپ الۋعا رۇحسات ەتپەۋ جونىندە كەسىم جاساسا، تالاپكەر شاقىرتۋ قاعازىمەن شاقىرتلىپ، سوتقا كەلۋدەن ورىنىسز سەبەپپەن باس تارتسا، سىرتىنان ۇكىم شىعارا بەرۋگە بولادى.

جاۋاپكەر شاقىرتۋ قاعازىمەن شاقىرتىلىپ، سوتقا كەلۋدەن ورىنسىز سەبەپپەن باس تارتسا نەمەسە سوت اياقتاماي سوتتىڭ رۇقساتىنسىز كەتىپ قالسا، سىرتىنان ۇكىم شىعارا بەرۋگە بولادى.

سوندىقتان ءارقانداي داۋگەرلەر سوتتىڭ زاڭ بويىنشا الىپ بارعان قىزمەت تاربىنە دۇرىس سايكەسە ءبىلۋ كەرەك بولماسا سوڭعى زارادابىنا زاڭ بوينشا جاۋاپكەرلىگى قۋزاسىتىرلاتىن بولادى.

جاۋاپتى رەداكتور: قۇتىمقان ىرىس ۇلى
جايمالاۋ